Wikisłownik

Wikisłownik w czasopiśmie językoznawczym

2011-03-12T20:26:00.006+01:00

W XII zeszycie publikowanego przez Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko–Mazurskiego czasopisma Prace Językoznawcze ukazał się artykuł o Wikisłowniku.

Pomysł artykułu powstał przy okazji wykładu o Wikisłowniku wygłoszonego w 2007 r. na zorganizowanej przez UWM w Olsztynie konferencji językoznawczej "Nowe zjawiska w języku, tekście i komunikacji". Piętnastostronicowy tekst zawiera w pierwszej części prezentację projektu, jego zasobów oraz obowiązujących w nim zasad pracy, zaś w drugiej części dość szczegółową analizę gramatycznych i fleksyjnych informacji podawanych w polskich hasłach Wikisłownika.

Dane publikacji:
Urszula Andrejewicz, Tomasz Sienicki; "Wikisłownik - pierwszy naprawdę uniwersalny słownik polski?"; Prace Językoznawcze XII 2010; Olsztyn: Wyd. UWM; s. 5-21; ISSN 1509-5304

Slovio poległo...

2010-11-09T19:37:00.004+01:00

W nawiązaniu do notki z 2007 r. o usunięciu artykułu o sztucznym języku Slovio z angielskiej Wikipedii warto poinformować, że w zeszłym tygodniu hasło "Slovio" zostało skasowane także z zasobów polskiej Wikipedii. Dyskusja była dość mikra, oprócz wnoszącego o skasowanie hasła użytkownika (zresztą przedstawiającego się jako autor innych języków sztucznych) wzięły w niej udział tylko 3 osoby. Obecnie rozważa się także usunięcie hasła o autorze tego języka.

O Slovio można jeszcze poczytać po niemiecku i w prawie 30 innych językach. No i oczywiście w Wikisłowniku.

Wikisłownik i esperanto

2009-07-25T21:38:00.000+02:00

Dzisiaj liczba haseł w esperanto na polskim Wikisłowniku przekroczyła 5000. Pięciotysięczne to Bjalistoko, a hasło nr 5001 — Universala Kongreso. Wszystko to z okazji rozpoczynającego się właśnie Światowego Kongresu Esperanto, który w tym roku odbywa się w Białymstoku.
Esperanto na Wikisłowniku wciąż się rozwija, ale przy okazji warto zrobić pewne podsumowanie tego co już jest.
Oto kilka informacji na temat esperanta na Wikisłowniku:

Obecnie esperanto na polskojęzycznym Wikisłowniku zajmuje 11. miejsce jeśli chodzi o liczbę haseł (na ponad 200 obecnych tam języków).
Hasła te to opisy słów, morfemów (rdzeni, przedrostków i przyrostków) oraz przysłów.
Istnieje też kilka słowników tematycznych, m.in. fałszywi przyjaciele, kolory oraz indeksy dotyczące państw i zwierząt.

Tyle suchych faktów. Ważniejsze jest to dlaczego Wikisłownik jest wyjątkowy jeśli chodzi chodzi o esperanto:

Prawdopodobnie jest to jedyny polskojęzyczny słownik esperanta zawierający indeks a tergo, czyli taki, w którym o kolejności decyduje najpierw ostatnia litera, potem przedostatnia itd. W esperanto jest to bardzo przydatne narzędzie ze względu na schematyczność tego języka. W ten sposób razem zgrupowane są wszystkie rzeczowniki (końcówka -o), przymiotniki (końcówka -a) lub czasowniki (końcówka -i). Co więcej, obok siebie leżą np. określenia narzędzi (końcówka -ilo) lub zawodów (końcówka -isto).
Hasła to nie tylko same definicje, ale też ilustracje, przykłady użycia, nagrania wymowy, synonimy, antonimy, spis przysłów, w których występuje dane słowo itp.
Opisy słów linkują do wszystkich morfemów, które zawiera dane słowo. I w drugą stronę — w opisach morfemów podane są słowa pochodne.

I jeszcze jedna ciekawostka — polski Wikisłownik jest z zasady pisany po polsku. Ale jeśli ustawi się w preferencjach użytkowanika język interface'u na esperanto, to nie tylko sam interface będzie esperanckojęzyczny, ale i duże fragmenty opisu danego słowa. Bowiem od niedawna standardowe elementy haseł są przetłumaczone na kilka języków, wśród których jest i esperanto. A zatem w takim przypadku zamiast „przykłady” zobaczymy „ekzemploj”, a zamiast „etymologia” — „etimo”.
Obecna liczba haseł o słowach i wyrażeniach esperanckich to nie jest zasługa jednej osoby, a większej grupy edytorów. Bardzo dużo haseł zostało wprowadzonych przez boty a następnie są one ręcznie weryfikowane przez użytkowników. Tak odbył się na przykład import z Universala Vortaro. Esperantyści, którzy napracowali się przy tych 5000 haseł to oprócz botów i ich operatorów m.in. Phoenix84, Kasiajulka, Tarnoob, ja i wielu niezalogowanych użytkowników. Ja niestety nie mogę uczestniczyć w tegorocznym kongresie, ale być może ktoś z pozostałych wikisłownikowców się tam pojawi...

Łużyce nową Irlandią, ziemia połabska nową Ziemią Świętą

2009-01-23T00:19:00.000+01:00

Dorzucę jeszcze małe post scriptum do wczorajszego posta o Słowianach Połabskich. Grzebiąc niedawno w Internecie trafiłem na niebanalny artykuł pod tytułem… "O reslawizację Wschodnich Niemiec". Pomysł jego można streścić tak: trzeba stworzyć państwo dwu-trzymilionowe państwo łużyckie oraz państwo połabskie — od Hamburga przez Berlin do granicy z Polską (na Odrze i Nysie ma się rozumieć). Pięknie, ale co z niemieckojęzycznymi mieszkańcami tych terenów? Wywieźć wszystkich jeszcze bardziej na Zachód? O nie, autor do takich rozwiązań uciekać się nie zamierza, ale nie znaczy to wcale, że jego plany pozbawione są rozmachu.

Po pierwsze, pisze pomysłodawca, w Niemczech od dawna istnieje ruch dążący do zrzucenia niemieckiego jarzma i powrotu do słowiańskich korzeni. Mieszkańcy wschodnich Niemiec zaczynają się ku temu organizować, czując swoją odrębność od reszty Niemiec. Ruch został zahamowany, ale nie zniszczony przez represje hitlerowskie. Co więc należy zrobić, aby ich zamiary urzeczywistnić?

W Łużycach mówiący po łużycku "musieliby posiąść możność reslawizacji swych zgermanizowanych ziomków" (pięknie powiedziane, prawda?). Tak samo, jak w Irlandii wprowadzano język irlandzki w społeczeństwo mówiące niemal wyłącznie po angielsku, łużycki poprzez szkolnictwo wypierałby niemiecki. Powiedzmy, prawie tak samo — z małą poprawką na konieczność wysiedlenia Niemców na terenie między Dolnymi a Górnymi Łużycami, żeby powstał jednolity ośrodek słowiański w państwie.

Proste, prawda? Ale co tu zrobić z terenami Słowian Połabskich — wszak od 200 lat jedyny słyszany tam język słowiański to najwyżej polski. To, co zostało po Drzewianach, to ewentualnie gdzieniegdzie strój ludowy. Reslawizacja w takich warunkach? Da się zrobić! Skoro Żydom w Palestynie udało się zrewitalizować hebrajski, w końcu wymarły o wiele dawniej niż połabski — pisze autor — dlaczego nie udało by się tak ze słowiańskim językiem w północnych Niemczech? Trzeba, żeby odpowiednia ilość osób poczuwająca się do słowiańskich, połabskich korzeni wróciła do języka przodków — a dalej już pójdzie. Przez pewien czas językiem potocznym i urzędowym byłby niemiecki, ale powoli zastępowano by go przez połabski. Nad wszystkim czuwałaby ONZ.

"O reslawizację Wschodnich Niemiec" stworzył nasz rodak. Żeby nieco usprawiedliwić powyższe szalone pomysły — tekst powstał tuż po II wojnie światowej. Jeśli ktoś chce przeczytać całość — jest dostępna na stronie Polic. Jeśli ktoś nie ma ochoty i zastanawia się, co to ma znaczyć, że naplotłem tu tyle rzeczy bez związku ze słownikami i Wikisłownikiem — proszę bardzo, rzecz o rzeczy w połabskim i polskim.

Jak się drzewiej słowniki tworzyło

2009-01-22T00:56:00.000+01:00

Język połabski, używany przez Słowian na terenach od dzisiejszej północnej Brandenburgii do Dolnej Saksonii, jest językiem, w którym nikt nigdy nie pisał (a przynajmniej nic nam o tym nie wiadomo) i który zdążył wymrzeć, zanim zajął się nim ktokolwiek o wykształceniu językoznawczym (nadłużej przetrwał w odosobnionych wioskach plemienia Drzewian, ale w XIX wieku nikt już się nim nie posługiwał). Co wcale nie przeszkadza temu, by powstał np. słownik połabsko-angielski. Mowa tu o "Polabian-English dictionary" naszych rodaków Kazimierza Polańskiego i Janusza Sehnerta; istnieją zresztą słowniki po polsku i niemiecku, a nawet opracowania gramatyki. Jak to możliwe? Posiadamy źródła z czasów, gdy mówiono jeszcze po połabsku, i choć ich autorzy (z jednym małym wyjątkiem) nie posługiwali się opisywanym przez siebie językiem, obecni naukowcy są w stanie metodami porównawczymi zrekonstruować w pewnym stopniu mowę Słowian Połabskich.

Cała ta konstrukcja wydaje się po zapoznaniu się z okolicznościami zupełnie niewiarygodna, wręcz szarlatańska — a jednak udała się (choć należy pamiętać, że jest to przybliżone odtworzenie wycinka języka). Zobaczmy bowiem: słowa spisywali amatorzy zaciekawieni "egzotyczną" mową: filozof (sam Leibniz), matematyk, pastor oraz sołtys (jako Drzewianin jedyny Słowianin i jedyna osoba znająca język w tym towarzystwie). Słowniki były tworzone bardziej jako ciekawostka niż jako coś praktycznego (użytkownicy połabskiego mieszkali na wsi, musieli ze względu na okoliczności i tak znać niemiecki, więc dla Niemca nie było sensu uczyć się ich języka). Stosunek do połabskiego dobrze obrazuje sprowadzenie na dwór króla Hanoweru kobiety mówiącej w drzewiańskim połabskim — by jaśnie pan usłyszał dziwny język zanim ów zniknie. Badacze-amatorzy zapisywali słowa niemieckim alfabetem, tak, jak potrafili — bo nie wiedzieli, jak można by inaczej.

W sumie dość zabawne są problemy, jakie wiążą się ze stworzonymi przez nich słownikami. Przytaczane wypowiedzi nie zawsze są prawidłowo podzielone na wyrazy — co nie powinno dziwić, bo kto miałby robić rozbiór gramatyczny zdania: wypytywani niepiśmienni ludzie czy odpytujący Słowian, którzy często w ogóle nie rozumieli tego, co piszą? W jednym słowniku spisanym po francusku jest część dotycząca różnych zwrotów z języka codziennego; obok pytań po francusku pojawia się tekst po połabsku — ale tekst odpowiedzi zamiast tłumaczenia pytania. Ot, najwidoczniej odpytywani ludzie nie dogadali się z badaczem, co chce uzyskać (od razu przychodzi mi na myśl Świat Dysku Pratchetta i góry "Nie Wiem", "Jakaś Góra", "Twój Palec Idioto", pozostałość po odkrywcach zapisujących fonetycznie odpowiedzi tubylców na pytania o okolicę).

Jeden z autorów słowników z tamtych czasów, pastor von Jessen, wspomniał o problemach, jakie napotkał w trakcie pracy. I tu zaczyna się zabawa: znającymi połabski byli prości ludzie żyjący na wsi. Mało ich obchodziła pomoc w jakichkolwiek "badaniach": od poniedziałku do soboty ciężko pracowali i nie mieli na nic czasu, a w niedzielę chcieli mieć po prostu święty spokój. Pastor był więc w kropce i dopiero po długich staraniach znalazł jednego chłopa, który zgodził się z nim regularnie rozmawiać. I całe szczęście, bo inaczej nie było by słownika von Jessena, uznawanego ze względu na staranność pastora za jedno z najważniejszych źródeł wiedzy o połabskim. Autorzy "Polabian-English dictionary" czynią na podstawie koncentracji słownictwa wokół różnych tematów obserwację, że Drzewianie, jako prości ludzie, mieli w języku słowa tylko na to, czego sami doświadczali, natomiast bardzo mało na tematy abstrakcyjne itp. Wyliczają więc rzeczy, które składały się na życie typowego Słowianina na tych terenach (cytuję z pamięci): "uprawa roli, las, owoce leśne, ptaki; jedzenie, picie, handel, walka, wojna, prostytucja". Ciekawe, prawda? Wśród brakujących słów wymieniają… krzesło — ubodzy Drzewianie w domach siedzieli na ziemi, krzeseł nie mieli, więc też i na nie określenia. Ostatecznie określenie na krzesło zostało zapożyczone do połabskiego z niemieckiego.

Ciekawe, jak dużo słowników powstało w ten sposób: wyjeżdża naukowiec na głęboką prowincję, chodzi za autochtonami i uprasza ich o poświęcenie chwili czasu, a w końcu głowi się, jak zapisać, co usłyszał, bo odpytywany nie jest w stanie mu pomóc. Hej, ktoś narzekał, że jest trudno tworzyć Wikisłownik?

Słowa zdecentralizowane

2008-12-16T15:40:00.005+01:00

Wyobraźcie sobie rzecz, która jest znana w całej Polsce, ale w każdym regionie nazywana. I nie ma jednej, ogólnopolskiej nazwy. Pewnym zaskoczeniem było dla mnie odkrycie takich tworów przy okazji uzupełniania regionalizmów na Wikisłowniku.
A chyba najbardziej zdecentralizowany leksykalnie przedmiot wygląda tak

W Łodzi jest to angielka, w Krakowie - weka, w Poznaniu - kawiorek lub kawiorka, w Katowicach - francuz, w Białymstoku - baton, a w Warszawie - bułka paryska lub wrocławska. A jak to nazwać w języku zrozumiałym dla wszystkich Polaków? Długa bułka pszenna? A wydawałoby się, że polski to taki jednolity, scentralizowany język...

Jeszcze fałszywi przyjaciele

2008-12-06T22:35:00.001+01:00

Znowu czytając dzisiaj wiadomości z Łużyc wpadłem na zabawnego fałszywego przyjaciela. Weźmy tekst "wy sćo jězu skazali?". Nie jest to wcale fragment piosenki wygolonego na łyso zespołu ani treść wymiany zdań między kibicami rywalizujących drużyn (zdanie zresztą spreparowałem na poczekaniu, nie szukajcie w Google'u). Weźmy pozornie podobny przypadek: jeśli głośno wymówi się "wy sćo tam byli?", można wpaść, że chodzi o odpowiednik "wyście tam byli?".

Tak naprawdę "wy sćo jězu skazali?" znaczy "czy zamówiliście już jedzenie?", a jak coś jest "skazane" to jest zamówione ;-) W tekście z wiadomości, który czytałem, dziwiłem się z kolei, czemu "gmejny kažu swójim staršym wobydlarjam" (mieszkańcom) coś na święta zrobić. Okazało się, że gminy nie każą, tylko zapraszają, bo kazaś to zapraszać.

Nowe strony kategorii języków

2008-12-02T19:56:00.001+01:00

W ostatnim czasie wprowadziliśmy małą reformę stron kategorii języków. Chodziło głównie o to, by ustandaryzować wygląd takich stron, pozbyć się złych rzeczy (jak wielki i nieprzydatny formularz „dodaj hasło”), a dobre udostępnić dla wszystkich języków. Co wchodzi w skład tych dobrych rzeczy?

dla większej przejrzystości i oszczędności miejsca treść upakowano w tabelkę

automatycznie aktualizowane i mówiące poprawną polszczyzną liczniki haseł

po prawej stronie wyróżnione linki do opisu języka na Wikipedii, podręcznika na Wikibooks, nagrań wymowy do Wikimedia Commons

link „losuj hasło” dla osób na wypadek, by ktoś miał ochotę po prostu „poskakać” po hasłach ;-)

kanał RSS z nowymi hasłami — coś zarówno dla osób uczących się języka (choć nie przy każdym języku jest gwarancja, że coś na kanale będzie często się pojawiać), jak i autorów (powiadamianie, gdy ktoś dopisze hasło do naszego ulubionego języka); RSS taki zresztą stworzyć może każdy dla dowolnej kategorii nie tylko na Wikisłowniku (szczegóły)

Rezultaty można zobaczyć na przykładzie języka angielskiego.

Jak klasyka literatury polskiej szkodzi Wikisłownikowi

2008-11-11T20:25:00.000+01:00

Na Wikisłowniku pojawił się ostatnio trend, by jako przykłady do haseł polskich wstawiać cytaty z materiałów Wikiźródeł – najczęściej starych książek, do których prawa autorskie wygasły, w związku z tym nie ma wątpliwości prawnych, czy można ich użyć. Na pierwszy rzut oka ma to same zalety – nie wymyślamy własnych, niestworzonych historii, tylko czerpiemy z dzieł wielkich autorów, dajemy przykład pięknej i na pewno poprawnej polszczyzny, oszczędzamy czas i wysiłek na samodzielne tworzenie przykładów. A do tego podbijamy ranking Google’a siostrzanych Wikiźródeł i być może skłaniamy kogoś do przeczytania trochę więcej z cytowanego dzieła. Brzmi pięknie, ale niestety naprawdę tak różowo nie jest.

Pomysł z użyciem dla języka polskiego gotowych przykładów, czy to z książek, czy to z korpusu językowego, nie jest nowy. Wypowiadałem się zawsze o nim z dużą dozą sceptycyzmu, którzy zwolennicy takich rozwiązań kontrowali mówiąc m.in., że nie mamy kompetencji językowych do pisania przykładów użycia słów, bo przykłady takie będą zawsze skażone subiektywizmem – będziemy więc pisali, jak my widzimy użycie słowa, a nie to, jak owe użycie wygląda w prawdziwym języku.

Dylematowi temu miałem okazję się przyjrzeć od drugiej strony – jako użytkownik. Zaglądam do dwóch internetowych słowników – języka dolnołużyckiego stworzonego przez Instytut Łużycki oraz górnołużyckiego Wikisłownika. Oba mają tę zaletę, że przy słowach podają przykłady, ale jednocześnie stoją na przeciwległych biegunach w metodologii ich doboru. W pierwszym przykłady są ewidentnie wymyślane; często nie są to nawet zdania, ale krótkie zwroty albo kolokacje. W drugim stosowane są wyłącznie teksty z korpusu językowego.

Korzystanie z dzieła Instytutu Łużyckiego to prawdziwa przyjemność. Ciężko jest w krótkiej definicji oddać znaczenie słowa, ale w zorientowaniu się, jaki zakres znaczeniowy ma dany wyraz, bardzo pomagają świetne przykłady – jest ich zazwyczaj tyle, ile trzeba, nie są pisane „na jedno kopyto”, podchodzą często do słowa z kilku stron. Z górnołużyckiego słownika korzystam bardzo mało, a prawie w ogóle nie czytam tamtejszych przykładów. Czytelnik jest tam atakowany wielką zbitą górą tekstu, najczęściej z artykułów publicystycznych z przestrzeni ostatnich 150 lat, gdzie autorzy żonglują słowami, wyszukanymi metaforami i odnoszą się do poważnych problemów społeczeństwa górnołużyckiego. Ciągnące się niemiłosiernie zdanie (lub czasem kilka zdań) trzeba czytać kilka razy, żeby rozgryźć figury retoryczne, złapać mniej więcej sens kompletnie wyrwanego z kontekstu fragmentu i dopiero wtedy móc zanalizować, jakie miejsce ma w tym zdaniu analizowane słowo. To prawdziwe piekło.

Całe szczęście, że na Wikisłowniku nie korzystamy w tak dużym stopniu z cytatów z dawnej prasy (za to preferujemy literaturę przygodową i „narodową”, co rodzi inne problemy), ale mimo wszystko uważam, że dla użytkownika o wiele lepszy jest pierwszy sposób pisania przykładów – z własnej głowy. Z głowy – to nie znaczy szybko i byle jak; tworzenie własnych przykładów daje właśnie swobodę skonstruowania zdania tak, by stanowiło samodzielną całość, a nie urywek długiego tekstu; by kontekst użycia słowa podpowiadał jego znaczenie na wypadek, gdyby definicja słowa była nieprecyzyjna lub trudna do zrozumienia dla obcokrajowca. Umożliwia pokazanie od razu w przykładach składni i kolokacji. Daje swobodę napisania tylko tyle, ile trzeba, zamiast okrajać zapożyczony cytat, martwiąc się, czy zdanie wciąż zachowuje sens. „Ale co my się tyle przejmujemy tymi głupimi obcokrajowcami” – mógłby ktoś rzucić. Sęk w tym, że funkcja przykładu jako elementu hasła, który jest w stanie wyklarować sens znaczenia, do którego jest przyporządkowany, jest ważna nie tylko dla obcokrajowca. Sam spotykam się nie tak znowu rzadko z sytuacją, że mam polskie hasło i wiem, jakie to słowo ma tłumaczenia na język obcy – nie jestem jednak w stanie przypisać tych tłumaczeń do numerów, bo nie rozumiem, co autor hasła miał na myśli, pisząc definicje znaczeń. Ja też jako codzienny użytkownik języka polskiego i autor haseł wcale nie mam ochoty głowić się, co Prus, Sienkiewicz czy Mickiewicz w danym miejscu mieli na myśli.

Zarzut o skazie subiektywizmu zawartej w samodzielnym pisaniu przykładów uważam za chybiony – bo nawet jeśli bierzemy jeden tekst z korpusu albo literatury, to dokonujemy tym samym selekcji, a więc subiektywizm wymyślania zastępujemy subiektywizmem wybrania jednego cytatu z ogółu i odrzucenia reszty. Co więcej, masowo wstawiając teraz teksty sprzed stu albo stu pięćdziesięciu lat, robimy słownik polszczyzny z innego wieku. Nie tylko ryzykujemy, że pewnych starych konstrukcji czytelnik nie będzie znał i zmusi to go do skakania po słowniku (zapewne nie naszym, bo w takich starych słowach mamy duże braki), ale ryzykujemy coś więcej: że oderwiemy słownik od aktualnej rzeczywistości. Skoro profesjonaliści piszą do słownika teksty „z głowy”, dlaczego my nie mielibyśmy tak robić? Pomijając już słownik dolnołużycki – biorę do ręki mój jednojęzyczny Oxford Advanced Learner’s Dictionary of Current English. Nie widzę tam śladu nawiązań do literatury pięknej; przykłady są takie, by pomagały w zrozumieniu znaczenie słowa, a jednocześnie zajmowały jak najmniej miejsca. Spytam się więc odwrotnie: czy ktoś widział profesjonalistów używających na taką skalę jak my cytatów z literatury? Czy nasz pomysł nie jest wręcz wybrykiem, jednostkowym eksperymentem na żywym ciele?

Dodając do hasła tylko cytat z literatury powodujemy, że hasło niby przykład ma (czyli automatyczne statystyki nie pokażą, że w haśle brakuje przykładu), ale nie jest to prawdziwy przykład. Wstawianie do haseł o rzeczach najprostszych (tzn. słowach podstawowych dla języka; które zna dziecko kończące zerówkę, które podaje się w pierwszych rozdziałach podręcznika do nauki języka obcego) jest strzelaniem z armaty do muchy. Jeśli obcokrajowiec zainteresuje się takim hasłem, to będzie to oznaczało, że zna polski na słabym poziomie i uczy się podstaw. My zaś rzucamy go na głęboką wodę, serwujemy przykład z literatury pięknej. Czy naprawdę żeby zrozumieć słowo „powolny” trzeba siłować się z Bolesławem Prusem, zerkać na znaczenie słów „rozlec się”, „turkot”, „bryczka”, „bita droga”, „stęp”? Czy pierwszy przykład daje jakąkolwiek wskazówkę, co mogłoby oznaczać słowo „powolny”? (Podpowiedź: jeśli w miejsce opisywanego słowa wstawimy np. „szybko” albo „głośno” i zdanie zachowa sens, to znaczy, że przykład nie daje takich wskazówek.) Jeszcze pół biedy, gdyby te cytaty były z prasy – ale one są z wierszy i powieści, gdzie pisanie prosto i zrozumiale jest wręcz wykroczeniem, gdzie dekoruje się każde zdanie wyszukanymi epitetami, gdzie w dobrym guście jest sztuczna archaizacja i ogólne udziwnianie języka. Żywy język to nie język powieści; jego nieodłączną częścią są wypowiedzi przy śniadaniu w domu, w sklepie na rogu, na spotkaniu ze znajomymi. Owszem, zapewne ktoś kiedyś w jakimś dziele użył słowa w takim „podwórkowym” znaczeniu, o jakie nam chodzi, ale w przypadku codziennych dialogów o wiele szybciej (i lepiej) jest po prostu wymyślić zdanie z głowy niż szukać.

Nie żebym był całkowicie przeciwko cytowaniu w przykładach. Uważam jednak, że każde narzędzie należy dostosować do okoliczności. Literatura piękna to fikcja, sztuczny świat (a w przypadku tekstów z Wikiźródeł – dodatkowo świat z innej epoki), dlatego nie należy jej używać do opisu języka życia codziennego. Pojęcia abstrakcyjne, wyszukane albo starsze słownictwo – tak, to miejsce, gdzie można, a czasem trzeba podeprzeć się literaturą. Ale nie udawajmy, że żyjemy w „Nad Niemnem”. Jeśli ktoś bardzo chce dodać cytat jako przykład do słowa z „normalnego życia” – dobrze, ale niech nie będzie to cytat jedyny dla danego znaczenia, lecz przykład dodatkowy, uzupełniający przykład napisany specjalnie dla tego hasła. Byłbym też za zwiększeniem udziału prasy w cytatach kosztem literatury pięknej: bo prasa używa żywszego języka, bardziej ukierunkowanego na komunikatywność, zamiast bawić się w wywoływanie takich czy innych uczuć u czytelnika.

Do tej pory cały czas miałem na myśli przede wszystkim język polski. W przypadku języków obcych sytuacja jest nieco inna, bo nie mamy stuprocentowej pewności, że pisząc przykład „z głowy”, piszemy go poprawnie – toteż bezpieczniej jest w większym stopniu opierać się na cytatach. Osobiście jednak i w tym przypadku podtrzymuję zdanie, że prasa (ewentualnie Wikipedia, jako źródło bądź co bądź popularnonaukowe, a nie śmiertelnie poważny traktat naukowy) jest lepszym od literatury pięknej źródłem przykładów.

Tu nie będzie przeklinania

2008-10-10T18:10:00.004+02:00

Jebany kał! Najebać to porno…

Nie, nie, nie odbiło mi zupełnie, proszę nie zamykać kart przeglądarek! Krótka wypowiedź, którą wyżej napisałem, nie jest wcale oburzająca. Jest całkiem zwyczajna, w pewnym języku takimi słowy mogłaby zwrócić się kochająca żona do męża przy rodzinnym obiedzie, tekst taki mógłby na pewno znaleźć się w artykule w gazecie, poważnym opracowaniu naukowym albo na przykład w publicznym przemówieniu premiera Saksonii (który mówi owym językiem w domu). No, może nie przemówieniu do polskich polityków, bo pan Tilich nieźle podobno mówi po polsku. A język, o którym mowa, wcale nie jest taki obcy. Weźmy na przykład: Kultura twori mosty mjez ludami, Łódź je město w Pólskej, kotrež leži w łódźskim wojewódstwje albo Wrocław je město w Pólskej a stolica Delnjeje Šleskeje. Ma přibližnje 635 tysacy wobydlerjow.

Jaki to język? Osoby, które czytają posty na blogu, są zapewne blisko rozwiązania. To ciekawe, jak odmienne od tego, co nam się wydaje, jest znaczenie najebać w języku zupełnie bliskim naszemu, że czasownik jebać pojawia się w tekście z pisma Katolicki Posoł z 1915 roku, lub że w haśle porno na Wikisłowniku można poruszyć całkiem poważne i niewesołe sprawy. Ba, dobrze też wiedzieć, że nie musimy mścić się za zniewagę, gdy obcokrajowiec spyta się nas, czy jemy kał.

To było o tym, co można znaleźć na Wikisłowniku, a wspomnę jeszcze, że na angielskich Wikibooks tworzony jest zbiór "fałszywych przyjaciół", tzn. wyrazów, które wyglądają podobnie, ale znaczą co innego w różnych językach. Polecam zajrzeć i uzupełnić lub — jeśli ktoś woli — po prostu pośmiać się z tego, do jakich nieporozumień może dochodzić między "braćmi Słowianami".

Jakich języków nie ma na Wikisłowniku?

2008-10-06T16:07:00.002+02:00

Obecnie polski Wikisłownik zawiera 202 języki. Porównując to do kilku tysięcy znanych języków wygląda to na kroplę w morzu. Jakich języków brakuje? Większości naturalnych, np. telugu i wielu sztucznych, np. toki pona, czy quenya.

Wydawałoby się, że brakujące języki są mało popularne, więc mała strata, że ich nie ma. Guzik prawda. W telugu mówi 76 milionów osób. Dla porównania po polsku około 50 milionów. Tyle tylko, że część wspólna zbiorów osób mówiących po polsku i w telugu jest widać zbyt mała, żeby ten język pojawił się na naszym Wikisłowniku. A szkoda.

No właśnie. Języki, których brakuje, są w Polsce mało popularne. Bo kogo zainteresuje telugu, oprócz części imigrantów z Indii i fanów tollywoodu? Kto będzie chciał zagłębiać się w quenyi z wyjątkiem bardzo głębokich tolkienomaniaków?

Ale to co przed chwilą napisałam nie dotyczy wszystkich brakujących. Nie ma na Wikisłowniku całej grupy bardzo ważnych języków i to popularnych wśród Polaków. Chodzi mi to o języki migowe. A w szczególności o Polski Język Migowy. Chyba nie muszę tłumaczyć jak ważny w Polsce jest to język.

Tyle tylko, że PJM ma kilka cech, które utrudniają jego usłownikowanie. Po pierwsze nie jest liniowy, po drugie nie ma alfabetycznego zapisu (a nawet w ogóle zapisu). O ile to pierwsze nie powinno być dużą przeszkodą, to to drugie prowadzi do kolejnych problemów. Największy z nich to brak możliwości nazywania stron w tym języku. Wydaje mi się, że można by to rozwiązać tylko poprzez nazywanie stron polskimi odpowiednikami znaczeń, co zabiera dużą część funkcjonalności słownika. Nie da się wtedy zrobić słownika migowo-polskiego a tylko polsko-migowy. Z drugiej strony świetnie by się w tym przypadku sprawdziła „multimedialność” Wikisłownika. Filmiki z nagraniami „wymowy”, itp.

Marzy mi się Wikisłownik zawierający wszystkie wymienione w tym poście języki. Primo, chciałabym móc łatwo sprawdzić jak coś pokazać głuchoniememu. Secundo, lubię zarówno Tolkiena jak i Tollywood.

Wygrałem zakład

2008-10-06T01:46:00.005+02:00

W czerwcu pisząc o "EKG" Wikisłownika stwierdziłem, że Wikisłownik dobije do liczby 100 000 stron przed prognozowanym wtedy przez skrypt 24 października. I co? Miałem rację; szkoda, że z nikim nie założyłem się o żadne pieniądze ;-) Gdzieś w nocy z 5 na 6 października padła kolejna granica — przede wszystkim dzięki Nemo produkującemu hasła z węgierskiego i anonimowemu użytkownikowi z Warszawy wstydzącemu się zalogować, a piszącemu w zakresie od bośniackiego i słowackiego przez polski do arabskiego.

Mnie zaś dzisiaj udało się rozwiązać zagadnienie, czy skiba i pomazka oznaczają po górnołużycku kromkę czy naszą skibę. Znajomy Łużyczanin wyjaśnił przyjaźnie, że skiba w górnołużyckim to odkryty kawałek chleba (czyli zwykła kromka), a pomazka to już taka skiba posmarowana masłem. Ot, o takich szczegółach normalne słowniki nie piszą. A ponieważ nie piszą, trzeba robić małe śledztwa; na szczęście nie zawsze takie, jak czasem w dolnołużyckim. Ech, dolnołużycki… Ja tu kiedyś wszystko z siebie w końcu wyrzucę, ujawnię, jak to naprawdę z tym językiem jest, co ma wspólnego z Izraelem, kim są naprawdę włodarze dolnołużyckich instytucji oraz za czym stoją kultyści Latającego Potwora Spagetti. Ha! Ale to w następnych odcinkach, bądźcie cierpliwi.

Europejski Dzień Języków

2008-09-26T11:24:00.004+02:00

Dzisiaj mamy Europejski Dzień Języków, mający przypominać ludziom, że warto uczyć się języków. Sprawa ma widać dużą wagę, bo święto zostało ustanowione przez radę ministrów Unii Europejskiej w roku 2001, a teraz wspierają je Komisja i Rada Europejska. W Polsce organizowanych jest parę imprez, zarówno w większych, jak i mniejszych miastach. Co do ciekawostek, ulotka przygotowana przez europejskie instytucje zachęca do nauki języków bardzo wymownie, bo przygotowano ją w 11 językach, wszystkich dla nas obcych.

Z naszej strony chcieliśmy świętować Europejski Dzień Języków przez osiągnięcie 10 000 stron — jak na złość całkiem niedawno zepsuł się licznik (zepsuł, nie zepsuł — w każdym razie ani drgnie) i mimo heroicznych wysiłków użytkowników nie udało nam się to.

Jeszcze w kwestii języków — do 200 brakuje nam na Wikisłowniku jeszcze jednego. Może to właśnie ty znasz ten, którego jeszcze nie mamy?

KISS psa w nos...

2008-09-24T07:53:00.004+02:00

Na blogu Radomila pojawił się wpis o trudności w edycji Wikipedii. Zauważono, że powinna być stosowana reguła KISS, która sprowadza się do tego, że jak najwięcej rzeczy powinno być maksymalnie uproszczonych. Na Wikipedii jest zbyt dużo zasad, zbyt dużo szablonów i szablono-maniaków.

Zastanawiam się, jak to odnieść do Wikisłownika. Chyba moje obawy są słuszne, że Wikisłownik dogoni Wikipedię w trudności edycji już niedługo. Co może być tego przyczyną?

1. brak struktur specjalnie dla słownika; Wikisłownik i pozostałe projekty mają taki sam system edycji jak Wikipedia; musimy dostosowywać się do zastanych struktur; brak nowych rozwiązań

2. powoli, ale rośnie liczba szablonów; na początku pisało się ''[[rzeczownik|rzecz.]]'' ''[[czasownik|czas.]]'', ''z łac. [[hypothēca]]'', zobacz też: [[w:Prostota|prostota]] w Wikipedii, zobacz też: [[musika]] (i od razu wszystko było jasne). Teraz pisze się {{rzecz}}, {{czas}}, {{etym|łac|hypothēca}}, {{wikipedia}}, {{zobteż}}, {{zobteż2}} i inne... Że już nie wspomnę o ilości parametrów do spamiętania... Boję się myśleć, ile tego jest na Wikipedii...

Być może na Wikipedii ze strony zwolenników szablonów padał argument, że kod strony jest dla edytorów, a efekt jest ważniejszy, to właśnie efekt końcowy oglądają czytelnicy. Ha! Taki wał! Powiem szczerze - wolę edytować strony pełne HTMLa niż hasła Wikipedii. Wróćmy jednak na nasz poczciwy Wikisłownik...

Zastanawiam się nad pomysłem powrotu do starych zasad. Co by było, gdyby nie było szablonu {{wikipedia}}, a zamiast niego pisali jak powyżej? Albo zamiast {{zobteż}} i {{zobteż2}} pisać także jak powyżej?

Tylko proszę, nie piszcie mi, że szablony są dla dobra serwerów, albo że szablony to krótszy zapis i mniej znaków jest zapisywanych... Jakoś gdy boty edytują setki tysięcy znaków w ciągu minuty to nikt nie mówi o serwerach, a gdy my chcemy uprościć edycję do pełnego widoku hasła, to zasłaniacie się serwerami albo - o zgrozo - prostotą edycji. Pisząc "pełny widok" mam na myśli, żeby jak najwięcej tego, co widzi czytelnik było w kodzie strony. I tak mamy już szablony w szkielecie hasła. Ja nie chcę więcej! Do czego to doszło, żeby na zlocie uczyć ludzi z Wikipedii jak tworzyć proste hasła słownika?!

O niebiosa, jak ludzie mogą szukać takich rzeczy?

2008-09-14T12:27:00.000+02:00

Statystyki są niewzruszone: tak jak ponad rok temu najczęściej oglądanym hasłem na Wikisłowniku pozostaje chuj. Gdy dzienna liczba wejść na stronę główną waha się między 1000 a 1600, to darzone szczególną uwagą hasło jest czytane od lipca dzień w dzień średnio ponad 400 razy — i mogę się założyć, że ludzie nie szukają w nim bynajmniej opisu języka Indian. Nieźle, w pierwszej pięćdziesiątce, trzymają się też hasła cwel, dupa, kurwa, a z międzynarodowych bitch. Dla porównania, o kulturze chce dziennie czytać mniej niż 20 osób, o sztuce zaś najwidoczniej prawie nikt (brak w zestawieniu).

Pewnie gdybym miał parę krzyżyków więcej na karku, zacząłbym w tym miejscu rozwodzić się nad upadkiem moralności w naszych czasach i zepsuciem dzisiejszej młodzieży, lub też w świętym uniesieniu zacząłbym krucjatę przeciwko wulgaryzmom; czytelników chciałbym od razu uspokoić, że nic podobnego nie szykuję. ;-) Gdy przyjrzymy się uważniej statystykom, zauważymy, że w ścisłej czołówce utrzymują się też niezmiennie hasła rzadko (ponad 300 wejść dziennie), w ogóle, wziąć — czyli słowa, które bardzo często są pisane nieprawidłowo. A co tam, może oto oznaka, że ludzie zaczęli uważać nie tylko, co piszą po polsku, ale też jak piszą? Skoro na Wikisłowniku jest wyjaśnione obok prawidłowej pisowni, jak nie należy słowa pisać, to ludzie znajdują te hasła? Na liczbę dziennych wejść na hasło „chuj” należałoby więc patrzeć optymistycznie: 400 ludzi oglądających dziennie tę stronę być może chce upewnić się, jak dobrze zapisać to słowo, poznaje etymologię i przyczyny, dla której pisownia przez samo „h” jest niewłaściwa.

Gdyby ktoś jeszcze załamywał ręce nad językiem obecnej młodzieży, niech zwróci uwagę, że ponad 150 osób dziennie czyta hasło per aspera ad astra, popularne są też dum spiro, spero, pejoratywny i sarkazm (to ostatnie nie wiedzieć czemu ma aż około 300 wejść dziennie). Na początku września absolutnym hitem jest jątrew, odwiedzane średnio przez pierwszych 9 dni miesiąca przez imponującą liczbę 934 osób dziennie. Co się dzieje? Nie mam pojęcia, może jakiś mały efekt Slashdota? Albo w „Polityce” w jednym z artykułów ktoś użył tego określenia i cała Polska szuka teraz, co ono znaczy? :-) Sam przyznam się, że dzisiaj słowo zobaczyłem po raz pierwszy na oczy.

Co ma wspólnego golizna z lasem

2008-09-08T13:36:00.003+02:00

Jest sobie w dolnołużyckim słówko „góla”, które jest o tyle dziwne, że oznacza „las”. Gdy je zobaczyłem po raz pierwszy, wydało mi się bardzo podejrzane - no bo jak to, pierwsze skojarzenie nasuwa się z czymś gołym, a las bynajmniej gołym terenem nie jest. Po jakimś czasie okazało się, że nie tylko u mnie wyraz ten powoduje taką reakcję; ba, łamią sobie nad nim głowę dolnołużyccy etymolodzy. Wpadł mi w ręce niedawno 34 numer „Nowego Casnika” z tego roku, gdzie temat pochodzenia tego wyrazu zajmuje 2 (!) strony. A sprawa nie jest trywialna, bo do wyjaśnienia zaprzęgnięto badania archeologiczne i wiedzę o sposobie orania roli w Średniowieczu.

Na zapoznanie się z artykułami tam zamieszczonymi miałem w pociągu dużo czasu, więc przewałkowałem temat od początku do końca tyle razy, że doszedłem ostatecznie do sensu całości bez użycia słownika. Artykuły były bardzo ciekawe i jakby nie było, przekonały mnie do przedstawionych wyjaśnień. Naturalnie stwierdziłem, że szkoda by było, żeby efektami moich zmagań z opisami użycia pługa i płodozmianu nie podzielić się z innymi. Oto więc jest: hasło góla z moim zdaniem najdłuższą etymologią na Wikisłowniku. Nie, nie zajmuje dwóch powierzchni ekranu, więc zachęcam do rzucenia okiem. ;-)

Wikisłownik pomysłem na reklamę

2008-09-01T16:01:00.007+02:00

Co może mieć wspólnego Wikisłownik z reklamami? Zobaczcie, co znalazłem dziś jako wkładkę w dodatku telewizyjnym papierowej Gazety Wyborczej z tego tygodnia:

Reklama ma cztery strony, tak wygląda pierwsza z nich, mająca zachęcać do zajrzenia dalej. W środku nie ma nic wartego omówienia w tym miejscu (zdjęcia i ceny produktów), zostańmy więc przy pierwszej stronie. Wygląda znajomo? Ha, coś mi to przypomina – pomyślałem - coś jakby definicja w Słowniku Języka Polskiego PWN albo Wikisłowniku. Tknięty przeczuciem wrzuciłem „bzik” do wyszukiwarki Wikisłownika – wyskoczyło prawie kropka w kropkę to samo, jak na kartce. Dokładniej, przed ukazaniem się reklamy hasło wyglądało tak, ale 30 sierpnia, czyli już po fakcie, ktoś je nieco rozbudował i wygląda ono inaczej (chyba lepiej). Tak, tak, przyznaję w związku z tym, że nie odkrywam pisząc niniejszy wpis Ameryki; nie wiem niestety, kto był bardziej spostrzegawczy ode mnie, bo edycji dokonano spod adresu IP warszawskiej Neostrady.

Wracając do meritum: czyż fakt, że układ typograficzny hasła na Wikisłowniku został wykorzystany na stronie otwierającej reklamę, nie poświadcza o tym, że w prostocie tego układu kryje się też funkcjonalność i piękno? Że robimy słownik nie tylko dobry, ale też ładny? Być może; w każdym razie według szwedzkiej firmy robimy najwidoczniej słownik pasujący do ich mebli ;-)

Kończąc zachwyty nad tym, że Wikisłownik znajduje zastosowanie w coraz to nowych, nie zawsze spodziewanych miejscach (oby tak było dalej), chciałbym tylko nadmienić, że byłoby miło, gdyby gdzieś w treści reklamy pojawiło się, choćby drobnym drukiem i na marginesie, słowo „Wikisłownik”. Nie jest uprzejmie brać czyjeś pomysły i udawać, że są wyłącznie własne.

Przedstawiona grafika jest chroniona prawem autorskim i nie może być bez zgody jej twórców kopiowana ani modyfikowana. W niniejszym artykule została użyta na podstawie art. 29 ustawy z dn. 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych w celu analizy krytycznej.

Zainteresowanie serwerami

2008-08-11T23:16:00.002+02:00

Zastanawia mnie jedna kwestia...

Jaki jest sens upominania użytkownika tekstami typu:

[...] niepotrzebnie obciąża serwery.

Może wydaje Wam się to głupie, ale co takiego zwykłego szarego burka zwanego edytorem powinno obchodzić, że serwery Fundacji nie ogarniają edycji? Nikt tutaj nie zakładał konta z myślą o niewydolności i obciążeniach serwerów. Co go to obchodzi? To nie jego problem. On tutaj jest od edytowania, a nie od martwienia się, że jego edycje podgrzewają serwery. Ja osobiście dostałem kilka takich informacji i szczerze mówiąc miałem ochotę w ogóle nie edytować... Jeśli mamy serwery za słabe, to może trzeba napisać w sitenotice, żeby nie robić zbyt wiele drobnych niemerytorycznych edycji? Przepraszam, ale trochę irytuje mnie taka troska serwerami przelewana na szarych edytorów... Edytorzy nie są od martwienia się o sprawy techniczne; oni są od edytowania a admini są od wyłapywania wandalizmów i pomagania innym w edycji.

Jeśli ktoś chce poprawiać literówki - niech poprawia. Jeśli ma ochotę zmieniać linki do przekierowań - niech zmienia.

Jaka w tym "śmiałość edytowania", skoro mam się ograniczać?

Druga kwestia odnosi się do Wikisłownika. Niektórzy wpisują prośby o wypełnianie opisu zmian przy tworzeniu nowej strony. Argument: zaśmiecanie OZ. Zaśmieca? I co z tego? To problem patrolującego, a nie tworzącego. Po to właśnie był tworzony podgląd początkowego fragmentu strony.

Test nowego wyglądu haseł

2008-07-28T00:27:00.000+02:00

Dyskutowaliśmy ostatnio nad układem haseł na Wikisłowniku oraz jego "rozluźnieniem", czyli radzeniem sobie z hasłami, które upychają zbyt dużo informacji w jednym miejscu. Najnowsza propozycja zbliża nas nieco do Niemców – informacje nie są umieszczone w tej samej linijce, jak do tej pory, ale w następnym wierszu; umożliwia też rozbijanie długiego tekstu na kilka linijek. Z tym, że nie zniemczamy się do końca ;-) Kod hasła niemieckiego i polskiego znacząco różni się długością. Możecie porównać – "nić" po staremu i nowemu.

Nowy układ został testowo wprowadzony na całym Wikisłowniku – na szczęście przy używanej przez nas konstrukcji haseł taka operacja jest szybka i nie wymaga modyfikacji samych haseł. Jeśli się podoba – zostanie na stałe. Czekamy na opinie na temat zmian.

Restrukturyzacja Wikisłownika

2008-07-25T22:31:00.003+02:00

Czasem mam wrażenie, że boimy się wprowadzać większe zmiany do Wikisłownika... Zmiany, które przecież są konieczne.

1) Jedną z najważniejszych zmian, jakiej wymaga projekt, jest zmiana szablonu hasła. Uważam to za priorytet. Wszyscy mówią, że zmiany są potrzebne, ale pomysłami nikt się nie podzieli. Mój pomysł jest taki, aby szablon hasła był jeden dla danego języka. Dosłownie - jeden. Mam tu na myśli coś w rodzaju odpowiednika infoboksu na Wikipedii. Jeśli potrzebne byłyby jakiekolwiek zmiany, dokonałoby się zmian tylko w jednym szablonie (szablonie danego języka). Nawet jeśli taki szablon języka nie będzie doskonały - wystarczy poprawić TYLKO JEDEN szablon i cały język mamy załatwiony. Praktycznie nie potrzebowalibyśmy botów do masowych zmian.

2) Jeśli już będą szablony dla każdego języka, trzeba zmienić system tworzenia nowych stron/haseł (po przemyśleniu stwierdzam, że to jest trudne dla 'nowych' ludzi). Myślałem tutaj o rozwijanej liście, z której wybierałoby się odpowiedni język. Po kliknięciu, w miejscu kursora, pojawia się odpowiedni szablon.

3) Trzeba też przetrzebić strony pomocy. Wiele zasad stosujemy, jednak w Pomocy nie ma o nich ani słowa.

4) Zająć się przysłowiami - Wikisłownik czy Wikicytaty? Na Wikipedii są jednocześnie linki do kategorii z przysłowiami na Wikicytatach jak i alfabetyczny indeks... do Wikisłownika. Osobiście uważam, że powinny być na Wikicytatach.

5) 'Język' śląski. Czy czas na rewolucję? Robimy osobną kategorię czy zostawiamy jako regionalizm?

Pomysły (zebrane):

6) Zmieniłbym system numeracji. Teraz mamy:
odmiana: (1.1) ... ... ...; (1.2) ... ... ...

Zmieniłbym na:
odmiana:
(1.1) ... ... ...
(1.2) ... ... ...

I tak dalej. Podobnie z innymi sekcjami (synonimy, antonimy, uwagi...). Teraz, gdy tak zrobimy, tworzy się duża i nieprzyjemna pusta przestrzeń.

7) wprowadzić coś w stylu: "czy chodziło Ci o ...?" do wyszukiwania.

8) dodanie flag jako wizualnej informacji, w jakich językach jest zdefiniowane hasło

9) dodatkowa zakładka "Źródła", na której będzie można (wręcz należało będzie) podać drukowane źródła co do znaczeń danego hasła wraz z linkiem do weryfikowanej wersji

10) ustawienie w preferencjach, które języki nas interesują - sekcje pozostałych byłyby po prostu ukrywane

Chciałbym poruszyć jeszcze jedną kwestię. Chodzi o slangi i gwary specjalistyczne. Nie widzę żadnego normalnego słownikowego uzasadnienia, dla którego hasła z indeksów gwar specjalistycznych powinny być linkowane. Weźmy dla przykładu Indeks:Polski - Gwara muzyków rockowych. Hasło 'pałker'. Super słownikowe... 'Elektryk - gitara elektryczna', 'wióry - ...'. Chyba nie muszę dokładniej wyjaśniać o co mi chodzi...

Wymieniłem kilka niedoskonałości Wikisłownika, o których wiedzą praktycznie tylko stali edytorzy projektu. Ruszmy z tym wszystkim! Tsca i Youandme (m.in. oni) pracowali sporo nad obecnym kształtem projektu 4 lata temu, ale teraz widać, że jest sporo niedociągnięć. Nie możemy jednak mieć do nikogo pretensji. I tak mamy o niebo lepszą organizację niż inne Wikisłowniki (choć są też lepsze pomysły). Jeśli kilka osób 4 lata temu mogło wypracować zasady i szablon, to teraz tym bardziej jesteśmy w stanie udoskonalić to wszystko, aby czytanie, przeglądanie, edytowanie i tworzenie haseł było jak najłatwiejsze i w ogóle cacy. Sam przecież tego wszystkiego nie zrobię ;). Może warto zrobić "skajpową" konferencję, na której przedyskutujemy pomysły? Czas leci, a haseł przybywa...

Dobre hasło/Złe hasło

2008-07-01T22:15:00.002+02:00

Ostatni post Radomila podsunął mi pewien pomysł. Pomyślałem o systemie oceniania haseł. Moja wizja jest taka, żeby przy każdej sekcji języka (obok "edytuj") dodać znaki (napisy?, grafika?) dające możliwość oceny danego hasła. Zaleta jest taka, że takie hasło będzie mógł szybko ocenić każdy odwiedzający. Nie da się ukryć, że większość naszych haseł to stuby, więc przy sprawdzaniu takich haseł nie byłoby problemu. Gdzie zbierać wszystkie kliknięcia dla danego hasła...? Jak określić wartość takich statystyk gdy kilka osób kliknie sobie "dla jaj"...? Tego jeszcze nie przemyślałem. Propozycje mile widziane. Również znajomych z Wikipedii. Może to i zbyt futurystyczny pomysł, ale wolałem napisać, bo może ktoś na coś wpadnie ciekawego.

Pomoc gorsza od wandalizowania

2008-06-22T11:13:00.004+02:00

Ostatnio pojawiła się sprawa, z którą chyba Wikisłownikarze nie mieli jeszcze do czynienia (na Wikipedii to co innego ;)). Sprawa Pana T. przejdzie do historii Wikisłownika. Zawsze myślałem, że Wikisłownik tworzy się troszkę łatwiej od Wikipedii. Hasła tworzy się szybciej, łatwiej i przyjemniej. Nie trzeba znać nadmiernej ilości szablonów (a wszystkie kwalifikatory są intuicyjne) - wystarczy tylko kliknąć i mamy gotowy szablon hasła, do którego trzeba wpisać znaczenie i mamy stuba. Na Wikipedii inaczej patrzy się na stuby. Dla Wikisłownika, jak dla każdego normalnego słownika, najważniejsze jest znaczenie słowa. Ważny jest też prosty przykład użycia, którego wymyślenie nie powinno sprawiać nikomu problemu. Hasła z szablonem i tylko poprawnym znaczeniem (nawet niepodlinkowanym) nikt nie skasuje. Nie jest to specjalnie pożądane, ale lepsze znaczenie hasła niż brak znaczenia.

Okazuje się jednak, że Wikisłownik jest wciąż bardzo skomplikowany... Są użytkownicy, którzy mimo szczerych chęci i pragnienia rozwoju słownika, wykonują więcej szkody niż pożytku. Pytanie: jak długo można pouczać? Jak długo można wprowadzać kogoś w tak proste wydawałoby się utworzenie prostego hasła? Jak długo można chodzić za kimś takim na OZ, sprawdzać każdą jego edycję, poprawiać po nim i wpisywać mu w dyskusję co robi źle? Co innego, gdy jest to jakiś IPek, który z doskoku zrobi dwa hasła i znika, a co innego, gdy jest to zalogowany permanentny użytkownik, który swoimi edycjami wymusza na bardziej doświadczonych osobach pilnowanie jego działań niż zajęcie się rozwojem haseł. Czy potrzebujemy takich ludzi? Wydawałoby się, że nic z kimś takim nie można zrobić, bo jesteśmy wyrozumiali i wciąż mamy nadzieję, że może się w końcu nauczy.

Osobiście uważam, że nie potrzebujemy takich osób. Jeśli ktoś ma robić hasła, które wymagają praktycznie utworzenia od nowa, to niech niczego nie robi. Jeśli po miesiącu czy dwóch nie docierają do niego nasze uwagi, pouczenia, wklejane diffy itp., to czego można się spodziewać po kimś takim? Mamy go zaprosić na bezpłatne warszaty? Może filmik instruktażowy?

Rozwiązanie jest proste: zablokować. Ale czasem nawet blokada nie powstrzymuje. Dynamiczne IP to przekleństwo. Blok okazuje się gorszy, niż jakby działał zalogowany, ponieważ edycji IPeków jest dużo i praktycznie każdą trzeba sprawdzać. Jak na razie udaje się nad tym zapanować, ponieważ Wikisłownik toczy się dość wolno (ale stale :)). Jeśli jednak OZ przyspieszy, nie będzie czasu na całe masy tekstów instruktażowych w dyskusji użytkownika. Będzie jak na Wikipedii - raz, (ewentualnie: dwa, trzy), blok. Uczniowie podstawówek - do zeszytów!

Jak bije serce Wikisłownika?

2008-06-06T00:43:00.001+02:00

Znalazłem dzisiaj na Tablicy ogłoszeń Wikipedii narzędzie rysujące "EKG" projektu. Możecie sobie porównać wykresy dla Wikisłownika i Wikipedii. Ciekawi mnie, czy mała zapaść (prawie zero nowych artykułów) w okolicy 17 maja miała związek z przygotowaniami do wyjazdu na Konferencję Wikimedia Polska (22 maja). Interesujący jest też skok – na przełomie marca i kwietnia powstawało nawet 300 artykułów dziennie; czy czasem nie wtedy była przerwa świąteczna? ;-)

Jeszcze ciekawostka: wykresy pokazują, kiedy szacunkowo projekt osiągnie kolejną okrągłą liczbę artykułów. Nam 100 000 stron przepowiada 24 października 2008. A zakład, że będziemy mieli wcześniej?

Po konferencji

2008-05-29T10:27:00.002+02:00

Konferencja w Rabce już za nami. Mimo różnych problemów technicznych udało nam się zrealizować wszystkie punkty programu (dzięki dla PMG za użyczenie laptopa i wytrwanie z nami do 3 w nocy). Zdobyliśmy też paru nowych redaktorów. Slajdy z wykładu można zobaczyć na stronie Stowarzyszenia Wikimedia Polska.

O przebiegu konferencji rozpisywano się już na innych blogach i na Wikinews, więc nie będę się powtarzał. Zachęcam za to do obejrzenia ilustrowanej historyjki na bazie wydarzeń z konferencji.

3 dni do Rabki: Wikisłownik na Dniach Książki Żydowskiej

2008-05-20T00:30:00.001+02:00

Już w czwartek, 22 maja zaczyna się Konferencja Wikimedia Polska 2008. Do Rabki przyjadą polscy użytkownicy projektów Fundacji Wikimedia (oraz goście z zagranicy), by na czterodniowym spotkaniu wysłuchać wykładów i prezentacji na temat projektów, wymienić opinię, wreszcie poznać się lepiej i miło spędzić długi weekend. Na konferencji nie zabraknie też przedstawicieli Wikisłownika: przygotowaliśmy prezentację objaśniającą, czym jest nasz projekt i jak jest tworzony, oraz warsztaty, gdzie chętni postawią pierwsze kroki jako autorzy haseł na Wikisłowniku.

W poniedziałek miała miejsce próba generalna przed Konferencją: autorzy Wikisłownika – joystick, Rovdyr i Pioter poprowadzili prezentację na XI Dniach Książki Żydowskiej w Warszawie. Prelekcja pod tytułem „Jidysz żyje w internecie – prezentacja internetowego słownika języka jidysz” przybliżyła gościom projekt jidysz lebt realizowany w ramach Wikisłownika. Uczestnicy otrzymali niniejsze ulotki.

Chcieć, ale jak, czyli o tym, jak niełatwe bywa pisanie słowników

2008-05-19T23:55:00.003+02:00

Od pewnego czasu zaczęło mnie gryźć jedno hasło. Chodzi o kśěś, czyli „chcieć” w języku dolnołużyckim – jakby nie było, czasownik o istotnym znaczeniu. Za internetowym słownikiem Instytutu Łużyckiego jako formy czasu przeszłego podane były kšěł/kšěła. Nie podobały mi się te konstrukcje, bo w zasadzie znikąd pojawiało się „s” z daszkiem zamiast „ś”, a i samo ich brzmienie zdawało mi się dziwne (czy „kszieł” ma coś wspólnego z polskim „chciał”, nie mówiąc już o trudnościach z wymówieniem takiej zbitki?). Ale cóż – ze względu na słabą znajomość dolnołużyckiego zostawiłem to w spokoju. Współautorem internetowego słownika był Manfred Starosta – absolutny autorytet dolnołużyckiego językoznawstwa, najwyższa instancja. Uznałem, że z takim kimś nie ma co się kłócić.

Ostatnio naszła mnie jednak fala wątpliwości. Co w takiej sytuacji począć? Normalnie człowiek bierze inny słownik i porównuje. Niestety nie mam dostępu do radzieckiego słownika rosyjsko-dolnołużyckiego (nawet gdybym miał, i tam nie miałbym z niego wielkiego pożytku, gdyż rosyjskiego nie znam), a po polsku nie wyszła po prostu żadna poważna pozycja. Szukanie w Google może być zwodnicze – tekstów po dolnołużycku w Internecie jest mało; są fora dyskusyjne, ale ciężko stwierdzić, kto na nich jest „prawdziwym” Dolnołużyczaninem. W zasadzie mam wrażenie, że więcej tam zapaleńców z Polski i Czech oraz gości z Górnych Łużyc niż Dolnołużyczan. Wyników dla „kśěł” było więcej, ale do czego przywiązywać większą wagę: słownika o niezaprzeczalnej renomie czy swobodnym dyskusjom, co do których nie wiadomo do końca, w jakim są prowadzone języku (czasem ciężko jest odróżnić górnołużycki od dolnołużyckiego; a jak będzie pisał Górnołużyczanin starający się pisać po dolnołużycku?).

Jeden z wyników zwróconych przez wyszukiwarkę zabił mi do tego niezłego ćwieka: były tam użyte obie formy. Literówka? A może jakaś głębsza przyczyna? Podzieliłem się moimi wątpliwościami z Joystickiem, który naprowadził mnie na jeszcze jeden trop: reforma pisowni. W dolnołużyckim w roku 1995 nastąpiła reforma, w następstwie której np. „spěwaś” przeszło w „spiwaś”, a „gornoserbski” w „górnoserbski”. Wyobraźmy sobie, że forma z „š” jest według starej, a z „ś” – według nowej pisowni. Autor artykułu mógł się nie przyzwyczaić do nowych reguł i napisał raz tak, a raz tak; program do sprawdzania pisowni albo osoba-korektor mogłaby to przeoczyć.

W podobnych sytuacjach wyjątkowo przydatni okazują się native speakerzy. Gdybym, na przykład, rozwijał słownik chorwackiego, nie musiałbym nawet ich szukać – po prostu napisałbym do „naszego” Frano. Niestety, native speakerów nie uświadczy (zazwyczaj) ani na łużyckim kanale IRC-owym Wikipedii, ani na samej dolnołużyckiej Wikipedii. Mógłbym tam liczyć co najwyżej na pomoc dwóch Niemców, tak jak ja uczących się dolnołużyckiego (co prawda, dłużej). Ostatecznie zwróciłem się o poradę do Dundaka – Górnołużyczanina, który kiedyś nagrywał na moją prośbę wymowę górnołużycką, i który zna dolnołużycki. W jego szkolnym słowniku była pisownia przez „ś”. Nie zostało nic innego, jak zwrócić się bezpośrednio do najwyższej instancji z prośbą o wyjaśnienie. Uprzejmą i szybką odpowiedź dostałem dzisiaj – faktycznie, w słowniku była literówka. W problematycznym artykule ktoś po prostu raz nacisnął źle klawisz.

Wikisłownik: 100 000 haseł

2008-05-18T22:02:00.003+02:00

Polski Wikisłownik (według moich obliczeń) wczoraj - 17 maja 2008, przekroczył barierę 100 000 haseł.

Tutaj znajdują się statystyki na 10 maja.

Niektórych może zmylić liczba 91 600 na stronie głównej. Nie zapominajmy, że liczba ta ukazuje liczbę stron, nie haseł. Na jednej stronie znajduje się od jednego do kilku haseł, a zgodnie z tymi statystykami, mamy ponad 100 000 haseł.

Mamy ponad 8 000 nagrań. Zrobiłem przy okazji mniejsze statystyki najaktywniejszych osób → "kto-ile"

Wikisłownik się rozwija, co cieszy. Dziękuję wszystkim Wikisłownikarzom za współpracę, przyjazną atmosferę i nie ustawajmy w działaniach. Jeszcze jest sporo do zrobienia.

Wikisłownik dostrzeżony

2007-11-24T15:41:00.000+01:00

No i wreszcie się doczekaliśmy :-) Po raz pierwszy pojawiła się strona internetowa, która korzysta z Wikisłownika. Nazywa się ona lingro.com. Jej zadaniem jest ułatwić sprawdzanie i uczenie się słówek pojawiających się na innych przeglądanych przez użytkownika stronach. Zasada działania jest bardzo prosta: wystarczy wkleić link do odpowiedniego okienka w lingro, wtedy otworzy się w nim nasza strona, a na każde słówko będzie można kliknąć i sprawdzić jego znaczenie. Dostępne są na razie następujące kombinacje języków: angielski <-> hiszpański/francuski/włoski/niemiecki/polski, a autorzy strony obiecują dodanie kolejnych w przyszłości. Pod każdym tłumaczeniem jest podany link do słownika, z którego pochodzi definicja:
To nie wszystko, co oferuje lingro. Jeśli tekst, który chcemy tłumaczyć jest zapisany w jednym z trzech formatów: .txt, .doc lub .pdf, to możemy go załadować na stronę i w identyczny sposób skorzystać z funkcjonalności narzędzia. Można w nim też sprawdzać znaczenia w jednojęzycznych słownikach. Niestety przy polsko-polskim pojawia się komunikat "Dictionary in development, only 5961 translations so far...".

Moim zdaniem lingro.com jest bardzo obiecującym narzędziem. Nie brak mu jeszcze błędów, ale w miarę zwiększania się liczby użytkowników z pewnością będą one wygładzane. Najważniejsze jednak jest to, by była w nim dostępna odpowiednia ilość tłumaczeń. Zatem Wikisłoniki, do pracy!

Brzydkie slovio i chińszczyzna

2007-11-23T01:26:00.000+01:00

U zarania dziejów w Wikisłowniku królowały trzy języki sztuczne: interlingua, esperanto i slovio. Według aktualnych statystyk "pierwsza trójca" jest już sztuczna tylko w jednej trzeciej (interlingua). Slovio spadło na piąte miejsce, a esperanto na siódme. Z każdym z tych trzech języków jest u nas jakiś problem: interlingua to cała masa haseł, nad którymi nikt nie pracuje, esperanto ma wrzucone tylko morfemy słów, a slovio...

Trzy tysiące słów (a sześć tysięcy haseł, bo każde słowo tego języka zapisujemy i alfabetem łacińskim, i cyrylicą) znalazło się w Wikisłowniku dzięki pracy Kpjasa - ech, przed powstaniem Wiki* miało się czas i na inne projekty :) Kpjas pracował nad słownikiem slovio, który za jego zgodą wykorzystaliśmy.

Idea jest ciekawa - stworzenie języka, w którym będą mogły komunikować się narody słowiańskie. Można o tym poczytać w artykule na polskiej Wikipedii. Za to na angielskiej Wikipedii już nie można. Dwa razy hasło o slovio trafiło na tamtejszą listę haseł do usunięcia; za drugim razem poległo (podobnie poległ artykuł o twórcy języka, Marku Hucko (pl)). Dlaczego anglojęzyczni wikipedyści uznali, że na hasło o tym języku nie ma miejsca w encyklopedii, w której opisywane są zamknięte rumuńskie przystanki kolejowe i kolory futra Pokémonów (hej WarX)? Otóż naturalnie dlatego, że slovio "nie jest dostatecznie znaczące", "nie zostało stworzone przez znanego językoznawcę", "nikt tego nie używa". Argumenty strony przeciwnej i przykłady również zostały uznane za "niedostatecznie znaczące" i hasło skasowano.

Tyle, że slovio jednak jest językiem znanym osobom o zainteresowaniach językoznawczych, bywa też używane (niewiele, ale zawsze - przykładem jest chociażby tworzona przez słowiańskich Wikipedystów Slavopedia, która, owszem, ledwo zipie, ale jeszcze nie wyzionęła ducha (ostatni wpis z 18.07.2007: Slovenju Vikipedija dosaglit 50.000 zapisis!). Google podaje jeszcze kilka przykładów wykorzystania języka.

Dla osób nie do końca kompetentnych w danym temacie zawsze coś będzie mało znaczące, błędne lub zbyt niszowe - to znana bolączka wszystkich Wikipedii i ich Stron do Usunięcia. Bywa i jeszcze gorzej: na duńskiej Wikipedii usunięto hasło [[Slovio]] bo skasowano je na angielskiej. Okazuje się, że to wystarczający argument, bo przekonał także Norwegów. Nieważne, że za skasowaniem tego hasła było na angielskiej Wikipedii tylko pięć osób, a w dyskusji ogólnie mało kto wziął udział. Fakt, że hasła nie skasowano na pozostałych 25 Wikipediach też jest nieistotny... Nie popisali się Skandynawowie. Złośliwie dodam, że w języku duńskim słowo volapyk oznacza "chińszczyznę, coś niezrozumiałego", a mało kto z używających tego słowa wie (a często pytam!), że volapük to oryginalnie nazwa dziewiętnastowiecznego języka sztucznego. A pewnie będzie wiedziało jeszcze mniej osób, dzięki takim radosnym inicjatywom społeczności Wiki*, jak propozycja zamknięcia Wikipedii w języku Volapük. Ale się uczepili tych sztucznych języków...

Artykuł w dzisiejszej gazecie przypomniał mi, że miesięcznie na świecie wymierają dwa języki. Możemy jeszcze poprawić tę statystykę dobijając te sztuczne... ;P

Botowanie i wymowa

2007-11-07T19:38:00.000+01:00

Dostałem wczoraj bloka na Commons. Na dwie godziny.

Tak właściwie to nie ja, ale mój bot i nie na dwie godziny, bo blok został w końcu wcześniej zdjęty. Poszło o małe nieporozumienie - polscy admini Commons powiedzieli mi, że mój bot nie potrzebuje flagi (która ukrywa edycje na liście ostatnich zmian), natomiast inni admini kazali mi nie robić niczego bez flagi. ;-) Ku mojemu zaskoczeniu, już dzisiaj mój wniosek został pomyślnie rozpatrzony i bot śmiga dalej. A ładować jest co - w kolejce czeka jakieś 12 000 nagrań wymowy.

Skąd to wszystko? Jest strona Shtooka Project, gdzie zamieszczane są bazy słów na licencji Creative Commons. Tsca brał z niej kiedyś nagrania słów rosyjskich; teraz doszły tam dodatkowe zbiory.

Z papierkowej roboty - czekam na flagę bota na polskim, niemieckim i angielskim Wikisłowniku - mój bot będzie tam te wszystkie nagrania wymowy wstawiał. Kod bota jest prawie gotowy ;), więc gdy głosowania się skończą, wszystko powinno być już gotowe i przetestowane. Na razie zapisuję w notatniku (dane z początku października): polski Wikisłownik - 4 400 nagrań, angielski - 12 000 nagrań, niemiecki - 1 500 nagrań. Ciekawe, jak będzie po przejściu bota…

Software Freedom Day

2007-09-15T19:25:00.000+02:00

Na Software Freedom Day w Krakowie poprowadziłem dzisiaj prelekcję na temat Wolnej kultury, przy okazji tematyki prawa autorskiego i Creative Commons omawiając projekty Fundacji Wikimedia. O Wikipedii nie mówiłem zbyt wiele - w końcu o niej powiedziano już chyba wszystko. Szczególnie starałem się podkreślić zalety Wikisłownika - wielkiego entuzjazmu nie wywołałem, ale widownia była zadowolona.

Czy nauczyłem czegoś ludzi o siostrzanych projektach Wikipedii? Z jednej strony, jeden człowiek na sali wiedział nawet, że jest coś takiego jak Wikiversity. Z drugiej, jeden z prelegentów ucieszył się, że jest w końcu polskie tłumaczenie książki o Pythonie "na Wikipedii". Ech. Może lepiej przestać mówić "siostrzane projekty Wikipedii", żeby ludziom przestało się wydawać, że to wszystko Wikipedia?

Plakaty

2007-09-12T22:38:00.001+02:00

W Olsztynie wkrótce zaczną się Olsztyńskie Dni Nauki. Tak się szczęśliwie składa, że koordynatorem tego wydarzenia jest wikipedysta, prof. Stanisław Czachorowski z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Dzięki jego wsparciu, na imprezie pojawią się plakaty reklamujące polskie projekty Fundacji Wikimedia. Będzie tam plakat Wikipedii (prawdopodobnie w tej postaci), będzie plakat Wikinews, Wikibooks oraz Wikisłownika (możecie je zobaczyć). Co więcej, plakaty mają być wydrukowane nie na zwykłym papierze, ale na sztywnej plamce, przez co będą trzymały się dłużej - są plany, by po Olsztyńskich Dniach Nauki umieścić je na dłużej w olsztyńskim uniwersytecie. Jeśli zaś dobrze pójdzie, być może Stowarzyszenie Wikimedia Polska zdecyduje się sfinansować druk kilku takich plakatów, by zawisły w innych miastach. Piszcie, proście, może to zwiększy motywację Zarządu do wydania na ten cel skromnych funduszy Stowarzyszenia :)

Z samym przygotowaniem tych plakatów była całkiem niezła historia. O sprawie dowiedziałem się w lipcu. Wikipedia miała już wtedy gotowy plakat promocyjny, natomiast reszta projektów - nie. Czas leciał, więc postanowiłem wziąć sprawy w swoje ręce. Na początek poszła nauka obsługi programu graficznego Inkscape, który polecali mi do tego celu inni wikipedyści. Program jak program, ma swoje dziwactwa, ale udało mi się go opanować, po długich dyskusjach w Barach projektów, próbach z różnymi wariantami, udało mi się w końcu przygotować projekty, które znalazły (mniejszą lub większą) akceptację.

Ucieszony, że wszystko jest gotowe, zostawiłem sprawę plakatów i dopiero, gdy zbliżał się czas oddania projektów, pomyślałem, że być może warto byłoby zasięgnąć rady u naczelnego speca od DTP na Wikipedii, Beno. Przy okazji dopytałem się, jakiej postaci plakatów oczekuje drukarnia i okazało się, że tak naprawdę przygotowane przeze mnie plakaty absolutnie nie nadają się do druku. :) Drukarnia nie przyjmowała grafik PNG, które produkował Inkscape, a eksport do PDF dawał plakaty z białą dziurą w miejsce logo i innymi felerami. Co gorsza, Inkscape okazał się programem służącym tylko do produkcji grafik przeznaczonych do oglądania na ekranie monitora, gdzie przestrzeń barw RGB sprawdza się doskonale, ale, co uświadomił mi Beno, na druku wygląda bardzo kiepsko. Sprawdziwszy, że możliwości wykorzystania barw CMYK w Inkscape nie ma (ba, jego twórców to w ogóle nie interesuje), doszedłem do desperackiego wniosku, że najprawdopodobniej plakaty trzeba będzie zrobić od zera w innym programie. W tym samym czasie zorientowałem się jeszcze, że robiąc plakaty nie pomyślałem o rzeczy podstawowej - w jakim formacie mają być. Tymczasem jest to kwestia podstawowa, od której należy zacząć :) Plakaty miałem więc w formacie A4, a potrzebny był B1. Ups.

Siedząc po nocach, prowadząc długie konsultacje z Beno, wyprodukowałem w programie Scribus (poniekąd, bardzo przyjemnym w użyciu) nowe wersje plakatów Wikibooks i Wikinews. Po drodze okazało się, że te same czcionki w różnych programach (Inkscape i Scribus) potrafią wyglądać nieco inaczej, że obsługa wektorowego formatu SVG w Scribusie niby jest, ale po zerknięciu na podgląd wydruku człowiek stwierdza, że to tak, jakby go nie było (postawiłem na generowanie z SVG dużych bitmap) - ale nic to. Efekt końcowy był bardzo - dla mnie - zadowalający. Beno wziął na siebie ręczną modyfikację plakatu Wikisłownika, zmieniając w nim RGB na CMYK i dopasowując plakat do rozmiaru B1 (nie pytajcie mnie, jak to zrobił - to po prostu czarna magia :).

Dzięki całej historii nauczyłem się w końcu, jak zrobić coś składnego w programie graficznym, jak obsługiwać pożyteczny (mimo wszystko) program Inkscape a do tego korzystania z prawie profesjonalnego narzędzia, jakim jest Scribus, no i paru rzeczy o DTP. Wśród plików, do jakich dałem link, plakaty Wikibooks i Wikinews mają dodane okolicznościowe ramki na Olsztyńskie Dni Nauki (plakatu Wikisłownika zmodyfikować nie mogłem). Jak przyznaję, moje projekty były robione nieco w pośpiechu, być może nie wszystko jest do końca dopracowane, ale jeśli się spodobają, wrzucę je na Commons, by każdy mógł sobie taki wydrukować.

Ślunski w Wikisłowniku

2007-07-27T19:21:00.000+02:00

Szykuje się kolejna rewolucja w organizacji językowych zasobów Wikisłownika? Jak donosi onet, śląski właśnie został wpisany do rejestru języków świata Biblioteki Kongresu Stanów Zjednoczonych. Dial... ekhm, język śląski otrzymał symbol SZL.

Dotychczas w Wikisłowniku słowa śląskie omawialiśmy pod nagłówkiem "język polski", dodając tylko kategorię i szablon "regionalizm śląski". Czy czas na zmiany? Największym problemem jest brak oficjalnej ortografii śląskiego: pisać lipsta czy libsta? Chyba trochę potrwa, zanim te problemy zostaną rozwiązane.

Rozwój oprogramowania Wikisłownika

2007-07-25T18:33:00.000+02:00

Bolączką siostrzanych projektów Wikipedii - Wikisłownika, Wikinews, Commons - jest fakt, że oprogramowanie MediaWiki, na którym działa całość rozwijane było (i jest) z myślą o pisaniu encyklopedii. Słownik czy repozytorium mediów muszą na siłę dopasowywać się do zastanych struktur - nie potrzeby dyktują tu kierunki rozwoju oprogramowania, tylko oprogramowanie wymusza takie, a nie inne ograniczenia.

Dlatego redaktorzy Wikisłownika na pewno z radością powitają wiadomość o powstaniu projektu WiktionaryDev. Jest to osobna instalacja MediaWiki mająca na celu rozwój i testowanie funkcji przydatnych lub koniecznych konkretnie w Wiktionaries/Wikisłownikach. Inicjatywa jest świeża, ale już może się pochwalić osiągnięciami; na stronie głównej można przeczytać o powstałych nowych funkcjach:

rozszerzenie Czy chodziło Ci o... automatycznie generujące linki {zobteż| przy wpisaniu słowa z błędem
rozszerzenie WiktionaryLang dodające informacje, które języki mają wpisy na której stronie słownika
działający na bieżąco indeks każdego języka, ułatwiający wyszukiwanie i pracę nad konkretnymi językami
ułatwienie tworzenia "wariacji" języka (np. grecki współczesny - grecki klasyczny); możliwość łączenia wpisów takich języków, jeśli jest to pożądane przy danym słowie.
przyciski umożliwiające ukrycie języków i sekcji, które nas nie interesują
szablony typu {{LICZBAJĘZYKÓW}} ułatwiające automatyczną aktualizację wielu stron

Lista funkcji planowanych i "w produkcji" jest dłuższa. Wszystko można sobie obejrzeć i potestować, zapewne też warto się włączyć w dyskusje.

PS: O WiktionaryDev pisze też GerardM na swoim słownikowym blogu.

meta logo

2007-07-10T19:38:00.000+02:00

Pod koniec roku 2006 w serwisie meta zakończył się wybór "nowego logo projektów Wiktionary". Wychodząc ze słusznego wniosku, że obecny wzór w zasadzie logiem nie jest, jest nieprzenośny między językami i nie tworzy ładnej miniaturki przedstawiono kilka propozycji i wybrano następujący projekt:

Minęło ponad pół roku i okazuje się, że Wiktionaries nadal używają starego logo. Metodą biernego oporu wybrany projekt został odrzucony a wyniki konkursu - w praktyce - unieważnione. Z głosów na meta i na liście dyskusyjnej Wiktionary dość wyraźnie wynika, że jednak pozostajemy przy dotychczasowym wzorze, mimo jego wielu wad.
Sytuacja taka częściowo wynikła z faktu, że idea wypracowania nowego logo i samo głosowanie odbywało się nie do końca z inicjatywy i bez poparcia społeczności projektów, których zmiana miała dotyczyć. W konkursie i dyskusjach uczestniczyło wiele osób, które w pracach nad Wiktionary nie uczestniczą i do projektów nie zaglądają. <POV>Zapewne też fakt, że wybrana propozycja jest mocno nieudana, przyczynił się do zignorowania wyników głosowania.</POV>

Dobrze przynajmniej, że nauka nie poszła w las: dokładnie taka sama inicjatywa z logo Wikibooks właśnie zostaje na meta zamykana po miesiącach przepychanek. Być może na tym etapie rozwoju projektów nie wystarczy już rzucić hasła "zróbmy nowe logo". Czy w ogóle da się jeszcze skutecznie taką reformę przeprowadzić? Nie wiem. Całkiem możliwe, że loga pozostaną już na zawsze takie, jakie są, łącznie z błędnymi literkami na globie Wikipedii. :)

Tymczasem jeśli ktoś chce się pobawić w projektowanie i wybieranie logo z przymrużeniem oka, zapraszam do udziału w konkursie na logo TOP 600. :)

projekt plakatu promocyjnego

2007-07-05T02:20:00.000+02:00

Iście nordyckiej sagi ciąg dalszy

2007-06-28T03:11:00.000+02:00

Czas na krótkie podsumowanie wertowania indeksu języka islandzkiego. Tak, wiem, wszyscy mają dość mojego trucia. Właśnie przejrzałem hasła od literki t w górę, więc jest dość obiektywnie.
Nie jestem zadowolony z tego, co ujrzałem. Właściwie jestem bardzo niezadowolony. Dobrych, kompletnych haseł jest jak na lekarstwo. Większość to stuby i to nierzadko z błędami. Wiele z tych błędów poprawiłem, ale nie wiem, ile mi umknęło.
Oprócz tego:

12 usuniętych haseł

kilka haseł, które powinny być usunięte, ale je zignorowałem

237 podstawowych słów domagających się natychmiastowego rozszerzenia i dopracowania

Zebrałem także listę haseł, które wymagają dodatkowych informacji. Zazwyczaj weryfikacji odmiany, znaczenia lub częstotliwości występowania.

zapis słowa Stóra Bretland: z kreską (Stóra-Bretland) czy bez? W Google występują oba warianty.

odmiana słowa ananas: niewiadoma

odmiana słowa balsamik edik: ...a konkretnie jego pierwszej części

występowanie słowa belgiari: w Google ma trzy wyniki. Nie wiem, czy w ogóle jest używane. A jeżeli nie, to jak określa się mieszkańca Belgii?

odmiana słowa esdragon: niewiadoma. Czy fáfnisgras jest synonimem? W Google ma o wiele więcej trafień.

forma słowa frið: odnoszę silne wrażenie, że to biernik od friður, błędnie uznany za mianownik. Nie jestem tego pewien.

kurka (grzyb) jest nazywana po islandzku kantarell czy rifsveppur? Może to synonimy? Kantarell ma więcej wyników w Google (powalająca liczba dwudziestu dziewięciu). Może jednak jest jeszcze inaczej nazywana?

kokosmjöl jako wiórki kokosowe: siedem wyników w Google.

spotkałem się z trzema tłumaczeniami słowa maur: mrówka, termit i roztocz. W Wikisłowniku mamy tylko pierwsze znaczenie. Słowniki nie są zgodne co do pozostałych dwóch.

odmiana słowa mey: brak

pressujárn jako żelazko: poważne wątpliwości co do tego słowa (trzy wyniki w Google, trzynaście w ritmálsskrá, zero w słownikach

jaka jest różnica pomiędzy znaczeniem słów raffræði a rafmagnsverkfræði? W Wikisłowniku radośnie określiłem oba jako elektrotechnikę.

odmiana rzeczownika salami: brak

Te wątpliwości postaram się wyjaśnić. Skoro mamy tak mało haseł po islandzku, to wypadałoby, by były chociaż wiarygodne.
Znowu namieszałem, innymi słowy.

Pierwsze urodziny słownika jidysz

2007-06-28T02:27:00.000+02:00

Dokładnie rok temu 27 czerwca 2006 roku, o godz. 11:17:46, pojawiło się na stronach Wikisłownika pierwsze hasło w języku jidysz. Było nim słowo ייִד, słowo dla owego języka bazowe. W najśmielszych planach nie przypuszczałbym, iż rok później słownik tego języka będzie liczył ponad 7000 haseł, stanowiąc tym samym największy nowoczesny¹ słownik żydowsko-polski jaki ukazał się w tym kraju od czasów II wojny światowej.

W dodatku jest to słownik nie-zwykły. Jest to bowiem słownik online. Słownik, który oczywiście, można przeszukiwać tradycyjnie, wertując strona po stronie, ale też, czego nie dają nam wydania książkowe, używając w tym celu wyszukiwarki. Umożliwia nam ona przeszukiwanie zawartości, bądź to wpisując hasła w ich orginalnej formie, używając w tym celu alfabetu hebrajskiego, bądź, co istotne dla osób go nie znających, wpisując hasła łacinką. Przy czym, możemy je wpisywać zarówno fonetycznie, jak też, dla osób bardziej obeznanych z tematem, stosując romanizację YIVO. Bez względu jednak, którą z opcji wybierzemy, informację zwrotną dostaniemy w przeciągu kilku sekund.
Słownik ten, ma jeszcze jedną właściwość, której z oczywistych względów nie mógłby mieć wydany drukiem. Mianowicie jeśli nie znajdziemy interesującego nas hasła, zawsze możemy, na specjalnie w tym celu przygotowanej stronie, poprosić autorów aby je opracowali, będąc jednocześnie pewnym, iż zostanie ono dodane w przeciagu kilku dni.

Wreszcie rzecz chyba najważniejsza. Jest to słownik, z którego zasobów możemy korzystać zupełnie bezpłatnie. Jest to bowiem "wolny słownik", dostępny na Licencji GNU Wolnej Dokumentacji (GNU FDL). Moja radość z tego faktu jest tym większa, iż dzięki pasji i bezinteresownej pomocy ludzi tworzących "wolne oprogramowanie" czy też z kręgów "open source" udało się mi zrealizować to, czego wcześniej nie byłem w stanie sfinalizować w ramach reguł gry "wolnorynkowej" – no, bo kto to kupi?! – Dlatego też korzystając z okazji, chciałbym publicznie podziękować wszystkim tym, dzięki którym udało mi się zrealizować dotychczasową część projektu "!ייִדיש לעבט". Tak, jidysz żyje! ...i będzie żyć dzięki wam!

Tak więc, będąc nerdem, który zaniedbuje wszystko dookoła, całymi nocami przesiadując przed komputerem – łączę, tymsamym dwie moje pasje, po to tylko, aby setki, a w przyszłości może i tysiące, jidyszystów mogły mieć łatwy dostęp do tego, czego mi w swoim czasie brakowało najbardziej. Więc dziś Panowie i Panie w okrągłą rocznicę tego ważnego, dla mnie, wydarzenia wznoszę kielichy i gromkim głosem światu donoszę: Niech żyje wiki, wikisłowniki, niech żyje jidysz, niech żyją geeki!

¹ Zgodny z normami ortograficznymi Żydowskiego Instytutu Naukowego (YIVO).

Brzmi chrząszcz w Szczebrzeszynie

2007-06-27T15:37:00.000+02:00

Nauka i korzystanie z języka nie ogranicza się do czytania i pisania. Słowa trzeba jeszcze umieć wymówić i być w stanie je zrozumieć ze słuchu. Wikisłownik w coraz większym stopniu jest tu pomocny: opis wymowy w projekcie to nie tylko zapis słowa alfabetem fonetycznym, ale też nagrania tworzone przez osoby, dla których dany język jest ojczystym.

Tworzenie zasobów nagrań wymowy to chyba jedyny obok linków interwiki przejaw współpracy Wiktionaries różnych języków. W repozytorium mediów Commons stworzyliśmy (zgadnijcie, czyj to był pomysł :) centrum zamówień nagrań i zdefiniowaliśmy format nazwy pliku tak, że pojawiające się nagrania można automatycznie wykorzystywać w hasłach danego języka. System działa; Polacy nagrywają polskie słowa, Niemcy niemieckie, i korzystają z tego wszystkie wersje językowe słownika.

Dobra nowina: po wczorajszej akcji tsca.bota Wikisłownik wzbogacił się o kolejne półtora tysiąca nagrań. Łącznie można już odsłuchać wymowy ponad trzech i pół tysiąca słów. Nic, tylko siadać i słuchać! :) Wysłuchanie nie jest zresztą jedynym sposobem korzystania z tych zasobów; można słowo powtarzać za lektorem i ćwiczyć; można je analizować w świetle umieszczonego obok zapisu fonetycznego (ucząc się w ten sposób alfabetu IPA), a w niektórych przypadkach, jak przy angielskim słowie solder, można porównać wymowę brytyjską, kanadyjską, amerykańską i australijską! W naszym języku też zresztą mamy bogactwo dźwięków: w haśle trzydzieści posłuchać można standardowej ogólnopolskiej wymowy oraz wymowy krakowskiej (haha).

Ponieważ wszyscy kochają statystyki, tsca.bot składa raport z frontu udźwiękowienia polskiego Wikisłownika (numery to liczba udźwiękowionych haseł):

język angielski: 2641
język polski: 447
język niemiecki: 206
język holenderski: 114
język włoski: 29
język francuski: 29
język duński: 17
język szwedzki: 16
język rumuński: 13
język hiszpański: 11

...oraz kilka języków mających mniej, niż 10 nagrań. Angielski ma się dobrze, bo aż 42% haseł ma udostępnioną wymowę. Dalej jest gorzej - polski 8%; niemiecki 5%... Ale to dopiero początki! I Ty możesz pomóc! :) Chwyć za mikrofon, nagraj kilka... (naście... dziesiąt...) polskich słów i wrzuć wynik do kategorii wymowa polska na Commons. Instrukcję znajdziesz tutaj.

PS: Swoją drogą, ostatnio zadziwiła mnie jakość najnowszych generatorów mowy. Ta technologia jest już na etapie, w którym można myśleć o wykorzystaniu jej w słownikach...

Nieśmiertelny stub

2007-06-08T17:08:00.000+02:00

"Stub", pojęcie zapożyczone z Wikipedii, w Wikisłowniku też ma się nieźle. Oznacza u nas hasło, w którym podane jest tylko znaczenie wyrazu, podczas gdy jego pozostałe właściwości - odmiana, przykłady, synonimy, itd - nie są omawiane. Stuby produkuje się z założeniem, że "ktoś to kiedyś dopisze".

Nierówny poziom haseł Wikisłownika wynika z dwóch różnych filozofii jego tworzenia: niektórzy uważają, że lepiej wpisać mnóstwo minihaseł zawierających tylko krótką jednowyrazową definicję, inni, że raczej warto poświęcić czas na tworzenie bardziej rozbudowanych omówień. Pisanie krótkich haseł jest proste, szybko widać efekty: wzrasta pozycja danego języka w statystykach. Warto jednak spojrzeć na to od strony użytkownika: czy wystarcza mu informacja, że słowo dog oznacza psa, czy może chciałby wiedzieć coś więcej (Czy można tak nazwać policjanta? Jak nazywa się samica psa? A przymiotnik? Czy wobec tego można powiedzieć po angielsku "pieskie życie"? A przy okazji, jak po angielsku mówi się o tym wszystkim, co robi pies: szczeka, warczy, gryzie, łasi się i merda ogonem?). W szablonie hasła jest miejsce na te wszystkie informacje - ale to miejsce często jest, niestety, puste.

Zastanówmy się więc nad zapotrzebowaniem na stuby. We Francji przeprowadzono badania nad efektywnością używania słowników w nauce języków obcych. Zapytano studentów, czego w słownikach szukają i z jakich informacji korzystają. Jak się okazuje:

87% znaczenie
70% przykłady
68% synonimy
53% składnia i odmiana
25% wymowa
24% grafika/zdjęcie
19% obszar stosowania
5% etymologia

Z tych wyników można wyciągnąć wniosek, że samo wyjaśnienie znaczenia słowa to (za) mało. Aż 70% użytkowników oczekuje przykładów użycia słowa i spisu jego synonimów, ponad połowa chce składni i odmiany. Wiele osób szuka danego wyrazu w słowniku nie dla jego znaczenia - które już zna - ale w poszukiwaniu tych dodatkowych informacji. Oznacza to, że dla bardzo dużej części użytkowników Wikisłownik - oferując tylko stub - po prostu nie spełnia swojego zadania.

Trochę bardziej szczegółowe badania przeprowadzano przygotowując elektroniczne wydanie The New Oxford English Dictionary. Poproszono użytkowników, by zastanowili się nad swoimi potrzebami i zasugerowali, co powinno się w tym wydaniu znaleźć:

41% etymologia
39% przykłady
39% odmiana
38% wymowa
37% aktualność (np. "przestarzałe", "archaiczne")
37% związki frazeologiczne
34% temat (np. "zool.", "fiz.")
34% cechy gramatyczne (np. "czasownik przechodni")
30% obszar stosowania (np. regionalizm warszawski, angielski brytyjski)
32% styl (np. "pot.", "wulg.")
28% znaczenie
25% nagłówek (sprawdzanie pisowni)

Nie powinna tu dziwić zamiana miejscami "znaczeń" i "etymologii" - badania dotyczą słownika języka ojczystego, więc większość użytkowników definicje słów zna.

W obu zestawieniach zwraca uwagę wysokie zapotrzebowanie na przykłady. W Wikisłowniku kładziemy duży nacisk na ich dodawanie (ekhm, przynajmniej w niektórych językach) i widać, że ma to sens, warto o tym pamiętać, organizować i powtarzać akcje typu "tydzień dodawania brakujących przykładów". Nie tylko przydają się one użytkownikom, ale i tworzą powiązania między hasłami, uczą kolokacji i zachęcają do zapoznawania się z kolejnymi słowami. Dodawajcie przykłady! Ciekawe też, że aż 31% użytkowników chciałoby, aby podawać źródła przykładów (z "wyborczej"/z "Quo Vadis"/z dyskusji internetowej) - my w zasadzie podajemy te źródła, ale mam wrażenie, że bez szczególnej pieczołowitości.

Cytowane badania świadczą też pośrednio o dobrej organizacji polskiego Wikisłownika. Wypracowany przez nas szablon hasła wychodzi naprzeciw zapotrzebowaniu - zawiera niemal wszystko to, czego ludzie w słownikach szukają. Postarajmy się, aby nie tylko szablon to zawierał, ale i same hasła. :)

PS: Dla formalności: badania cytuję za Bergenholtz H. & Tarp S. (1994), Manual i fagleksikografi, Herning: Systime (ISBN 8777834534)

NetSprint zainteresował się Wikinews; kolej na Wikisłownik?

2007-06-07T11:54:00.000+02:00

Wikinews odniosło ostatnio niemały sukces - wyszukiwarka NetSprint dodała nasz siostrzany projekt jako źródło informacji. Kto wie, może artykuł z Wikinews pojawi się kiedyś na stronie głównej tamtejszego przeglądu wiadomości?

Postanowiłem skorzystać z okazji i zasugerowałem przedstawicielowi NetSprinta przyjrzenie się również Wikisłownikowi. Wyszukiwarka ma bowiem usługę słownika a oprócz tego potrzebuje list synonimów, które obecnie bierze z Wikipedii (a konkretnie ze stron ujednoznaczniających), co nie zawsze jest łatwe w realizacji i dokładne. W odpowiedzi dostałem, że co prawda niczego nie mogą obiecać, ale zastanowią się. Całość dyskusji na Wikiliście.

Ja trzymam kciuki i liczę, że Wikisłownik stanie się w końcu mainstreamowym serwisem.

Histeryczne uśmiechy

2007-06-05T02:21:00.001+02:00

Godzina 2:21.
Łódź.
Zając robi bardzo głupią rzecz.
Nie śpi.
Aua.

Jest to dość uzasadnione, biorąc pod uwagę to, iż poprzedniej nocy spał dwie godziny, a dzisiaj po przyjściu do szkoły postanowił odespać tę noc. Wszystko byłoby (w miarę) w porządku, gdyby nie to, że obudził się o 22:00.
Nu. I teraz siedzi.

Hmm... tja... ach. Ten egzamin ustny. A więc, egzamin ustny był iście rozkoszny. Zając przyszedł do szkoły na przewidzianą dla niego godzinę. Z katarem do pasa i oczami jak królik (nie zając). Było to spowodowane nie nadużywaniem alkoholu (tudzież innych używek) w wieku młodzieńczym, jak zgadywaliby moi drodzy czytelnicy, lecz tym dobrodziejstwem cywilizacji, jakim jest alergia na pyłki. To ta sama kategoria co komputery, samochody, zraszacze do trwaników, zapinki do włosów i choroby weneryczne.
Tak więc zając przyszedł, po czym - obrzucany nieco dziwnymi spojrzeniami, być może z racji jego ubioru, być może z racji wrodzonej nieudolności manualno-intelektualnej, która nie pozwala mu na ułożenie okularów pod odpowiednim kątem, kto wie - podjął karkołomną próbę wymyślenia jakiegoś usprawiedliwienia swego stanu, lecz jedyne tłumaczenie na "chusteczkę do nosa", jakie mu przychodziło do głowy, to "das Haus", więc dał sobie spokój.
Generalnie mam dziwną właściwość, że w takich momentach właściwym tłumaczeniem dla każdego słowa wydaje się być "das Haus".

Tak... na czym to ja skończyłem?
Ach.
A więc w końcu poproszono zająca do tej jask... tego pomieszczenia. Ze względu na półmrok panujący w korytarzu, blask wydobywający się zza drzwi przypominał światło na końcu tunelu.
Tja.
Ach, 2:34.

Zając wszedł. Jego germanistka oraz germanistka drugiej grupy były bardzo miłe. To było na tyle szokujące, że odbierało mowę. Zapewne to taki chwyt.
Frau W. łaskawie zaprosiła zająca, by wylosował sobie kartkę. Zając, starając się zachować spokój, co przychodziło mu z trudem, drżącą ręką sięgnął po kartkę, uważnie obserwując germanistkę, z twarzy której nie schodził histerycznie przyjazny uśmiech. Spojrzał (tym razem na kartkę). Statystyka. Aua.
Statystyka przedstawiała dane na temat przyczyn przeprowadzek Niemców do wielkich miast. Zając musiał pokrótce ją przedstawić oraz odnieść te dane do sytuacji w Polsce oraz swoich doświadczeń. Przy okazji się wydało, że zając jest profanem, który ma w nosie Wielką Sztukę i w domu siedzi, miast rozkoszować się urokiem miast (i ich Życia Kulturalnego).
Najbardziej interesująca była trzecia część, w której to części zając jest studentem i miał zamiar zamieszkać w jedym domu z germanistką drugiej grupy, która także była studentką (trochę się tylko na roku zasiedziała). Zając oczywiście zaczął mącić, że najlepiej to w centrum miasta, bo stamtąd najłatwiej wszędzie dotrzeć, oraz bla bla bla, a także srututu. Germanistka określiła ten pomysł jako sratatata. No, może nie dosłownie, ale widać było po jej minie.
Trochę się zakałapućkało, kiedy zając zaczął wyjaśniać, że okolica powinna być spokojna, "co byśmy się mogli uczyć". Tyle że centrum miasta raczej nie przypomina czegoś, co można by nazwać "spokojną okolicą". Zając więc przyjał na twarz (czy co on tam ma) Przepraszający-Acz-Nie-Nachalny-Uśmiech-nr-9 i zaczął tłumaczyć, że jemu to chodziło o cichych sąsiadów.

Ech, jestem zmęczony.
I nic nie pamiętam.

Tja.

Egzamin, ogólnie rzecz biorąc, dość satysfakcjonujące przyniósł wyniki. 90,5/100 z pisemnego (jestem na tyle zarozumiały, że poczułem się tym wynikiem nieco zawiedziony) i - wbrew oczekiwaniom - 24/25 z ustnego.
Odjęli mi jeden punkt za "bierność w rozmowie", czyli za powtarzanie "ja... ja... ja..." i robienie przy tym głupiej miny =="

Ale to oczywiście nie koniec. W środę otrzymam spowrotem moje orgazmicznie kompletne portfolio, za które dostanę 3/30. Ale co tam. Ważne, że Fishah dostał 7.
Ja nie opowiadałem o Fishah?
Hmm...
Nie lubię opowiadać strasznych historii na noc.

Hmm...
Tja.
O renesansie zainteresowania językiem islandzkim trąbię wszem i wobec, więc już nie będę truł.
Ahm.
Hm.
No.
To by chyba było na tyle.

Ha! Ale już nie zszedłem z tematu Wikisłownika!
(ja po prostu na niego nie wszedłem)

Przestrzeń nazw i co z niej wynikło

2007-05-31T23:27:00.000+02:00

Od pewnego czasu chodziło mi po głowie stworzenie słownika tematycznego słów związanych z komputerami i programowaniem. Właściwie od momentu, kiedy zacząłem myśleć o prezentacji siostrzanych projektów Wikimedia użytkownikom Linuksa. Problemem było, co konkretnie Wikisłownik ma do zaoferowania fanom Wolnego Oprogramowania, w większości programistom albo administratorom? No i pomyślałem - być może można by tych ludzi zachęcić do tworzenia słownika terminów informatycznych. Niby każdy wie, że co znaczy class, object, zapewne też implicit cast. Ale gdy przychodzi przetłumaczyć na polski np. lazy evaluation - ha, tu już może być problem.

Projekt ten odłożyłem jednak na później, aż pojawiła się sytuacja, że na niemieckim Wikisłowniku miałem wpisać w pole z opisem zmian "zła przestrzeń nazw" (chodziło o uzasadnienie zgłoszenia strony do skasowania). I co tu zrobić, skoro normalne słowniki nie rejestrują nawet słowa "Klick" a co dopiero myśleć o takiej egzotyce jak "przestrzeń nazw"? Poradziłem sobie wchodząc na strony specjalne oprogramowania MediaWiki, gdzie akurat ten termin jest użyty, ale stwierdziłem, że Wikisłownik powinien takie informacje koniecznie mieć.

Wcześniej również napotkałem problem z niemieckim słownictwem związanym z komputerami. Na IRC-u pewien Niemiec poprosił mnie o pomoc z systemem DesktopBSD - chodziło o jakieś niskopoziomowe sprawy, edycję plików konfiguracyjnych czy coś w tym stylu. No i tu zaczęła się cała zabawa, bo Niemiec po angielsku nie rozumiał absolutnie nic i próbowałem mu pomóc nie znając ani zbyt dobrze tego systemu ani też samego języka niemieckiego. :) Od razu pojawiły się problemy, bo jak powiedzieć "plik", "ścieżka dostępu", "ściągnąć", "karta sieciowa"? Nie uczą tego przecież w szkole ;-)

Z terminami komputerowymi jest ogólnie taki problem, że słowniki, nawet aktualne, nie podają wielu spośród określeń, którymi posługują się na co dzień zwyczajni użytkownicy komputera. Wikipedia jest tu pewnym rachunkiem - wchodzimy na dane hasło po polsku albo angielsku i patrzymy, co jest w linkach interwiki. Jest to jednak mało wygodne i do tego trzeba dobrze wiedzieć, czego się szuka. Dlatego myślę, że słownik tematyczny na Wikisłowniku jest potrzebny. Słownik taki stworzyłem w swoim brudnopisie i póki co zbieram słówka. Gdy treść ustabilizuje się, obecne zbiorcze tabelki zostaną podzielone na normalne słowniki tematyczne - z jednym językiem na stronę. Przy okazji, miło, że mój spis został zauważony - dzięki Rovdyr pojawiły się w nim rosyjskie określenia (ciekawi mnie, jak Rovdyr znalazła np. "typ wyliczeniowy" :).

Jednocześnie ze tematycznym słownikiem informatycznym zwróciłem uwagę na matematykę. Istniejące obecnie strony - np. dla języka angielskiego - są bardzo nieczytelne i niewygodne w użyciu. Próbą znalezienia nowej formuły jest słownik niemiecki. Strona wzorem nowych słowników tematycznych jest podzielona na części z sortowalnymi tabelkami.

P.S. Po dziwactwach Bloggera i psuciu wpisywanego tekstu zdecydowałem się napisać tego posta w moim edytorze HTML. Uff!

Wikisłownik wykopany

2007-05-25T15:16:00.000+02:00

Wykop jest serwisem, w którym użytkownicy polecają sobie ciekawe zasoby sieciowe i oceniają je (zob. wywiad z jego twórcą w Wikinews). Wśród dzisiejszej dawki linków - co za zaskoczenie ;) - ktoś dzieli się swoim odkryciem: istnieje coś takiego, jak Wikisłownik, są tam opisywane wulgaryzmy, i to z przykładami! Oh boy.

W zamierzeniu ten "wrzut" na wykop miał być chyba trochę skandalizujący, autor o nicku Obi-san zatytułował go ironicznie "Wikipedia Óczy" (Wikipedii miało się dostać za Wikisłownik? :). Obi-san zadał sobie trud zrobienia szeregu zrzutów ekranu z omówieniami wulgaryzmów i oznaczenia na nich ramką interesujących go fragmentów, tj. przykładów użycia tych słów. Cóż - jak zresztą zauważyli użytkownicy wykopu w komentarzach - słownik to słownik, omawia się wszystkie wyrazy, a przykłady użycia tych konkretnych słów nie mogą być zdaniami, które padają z ambony w kościele. Dla obcokrajowca wcale nie jest oczywiste, jak używa się danego "przerywnika". Żaden to skandal...

Ciekawe, swoją drogą, czego ludzie szukają w sieci... Jak pisałem w poprzedniej notce, najczęściej wyszukiwanym słowem w Wikisłowniku jest ch..j. Hasła dotyczące wulgaryzmów mają największy odsetek osób, które edytują tylko raz - pojawiają się na słowniku, żeby dopisać różne, czasem z sufitu wzięte "synonimy" tych słów i znikają. Notka na wykopie pasuje do tego obrazka: "Hehe, ktoś na płocie napisał du..".

Ale to dobrze, że o nas mówią. Może wśród dwudziestu osób, które trafią na Wikisłownik z wykopu i zechcą dodać przykład do słowa ku... znajdzie się choć jedna, która będzie potrafiła dodać odmianę przez przypadki do mucha. :)

Głupi Blogger

2007-05-25T14:47:00.000+02:00

Nie mogę zalogować się do Bloggera. Pal licho, że wpisywanie postów jest niewygodne (np. Ctrl+Shift, którego używam do zaznaczania tekstu, powoduje... zwinięcie ramki z tekstem). W mojej Operze nie wyświetla się pole logowania na stronie głównej! Po prostu - tam, gdzie powinien być odpowiedni formularz zazwyczaj (poza rzadkimi przypadkami, gdy najwidoczniej Gwiazdy Są w Porządku) zionie czarna dziura. Ha, jak w takim razie znalazł się tu mój post? Po paru próbach zarzuciłem wyłączanie/wyłączanie Flasha/CSS-a/JavaScriptu i szukanie odpowiedzi gdzieś w pomocy Bloggera. Google szczęśliwie zostawiło mi boczną furtkę - możliwość zalogowania się przy pisaniu komentarza. To (jeszcze) w Operze działa.

Kończąc ten krótki wpis mam nadzieję, że Blogger nie posypie się teraz przy próbie jego zapisania i obiecuję, że kończę z narzekaniem i wracam do tematu :)

P.S. A jednak. W niewiadomy sposób udało mi się wstawić do tekstu "twarde spacje" i post był "pokrojony" przy zawijaniu wierszy. Prawda wyszła na jaw przy podglądzie kodu HTML, ale do tej pory zastanawiam się, jak to było możliwe ;)

Humor

2007-05-23T16:25:00.000+02:00

Pewnie już wszyscy zauważyli "Humor" po prawej stronie. Założyłem swego czasu stronę, na której będą się znajdowały różnego typu ciekawe edycje użytkowników. Teraz może jest tego mało, ale z czasem będzie się rozwijało. Pomysł został ściągnięty z Wikipedii - Użytkowniczka Remedios44 założyła tam Wikiciekawostki. A co, Wikisłownik gorszy? :) Jak traficie na jakieś fajne edycje, to dodawajcie "diffy".

Zejście (z tematu, ale co za różnica)

2007-05-22T16:44:00.000+02:00

Hm. Tak więc, zając, dość nieśmiało, postanowił się przywitać. Jego nieśmiałość wynika z tego, iż nie wie, jak bardzo jest ten blog nieoficjalny ^^"
Ninejszym zając postanawia także, że chociaż tutaj zaprzestanie pisania o sobie w trzeciej osobie, który to zwyczaj nie wynika z jego wybujałego ego, lecz z przyzwyczajenia złego, przez otoczenie w postaci maniery narzuconego (z wrażenia zacząłem rymować, nie szkodzi, że prymitywnie).

Jednocześnie z pewną dozą niezadowolenia rejestruję fakt, iż nie ma tu funkcji podglądu == to oczekiwanie to chyba wikizboczenie.
Wymyśliłem nowe schorzenie!
Proszę w tej chwili o Nagrody Nobla wręczenie.

Chyba mi ciepie*.

Taak...
Myślę, że skoro już się wypłakuję, to może wyliczę to, co miałem lub mam w planach zrobić, a czego nie zrobiłem lub mi się nie chce zrobić:

przyimki islandzkie -> wykasowane ze strony użytkownika i porzucone
przyimki niemieckie -> niedokończone
słownik tematyczny: Fonologia -> nawet nie zaczęty, co wynika z mojego lenistwa i zamotania w zmyślnym systemie tabelek na Wikipedii
utworzenie indeksu dla języka gockiego -> to dopiero po słowniku tematycznym, a skoro tamten stoi w miejscu...
Arbeit
Schule
sehen
sprawa połączeń "da(r)-" i "wo(r)-" z przyimkami, którą ignoruję mimo zamieszczenia notatki na stronie
rozwijanie indeksu języka islandzkiego

Na pewno jest tego więcej, ale nie chce mi się nawet przypominać, co jeszcze.

Właściwie to powinienem się zabrać za uzupełnianie mojego portfolio z języka niemieckiego, które musi być gotowe na jutro, a jak na razie to leży w kącie pokoju i kwiczy radośnie z nieprzygotowania.
Albowiem jutro zając... tfu... ja... mam egzamin ustny z języka niemieckiego. I muszę na niego przynieść portfolio. A portfolio jest dokładnie w takim samym stanie, jak przed trzema miesiącami, kiedy to mieliśmy je pokazać germanistce na lekcji. Wtedy to zostałem serdecznie o... solony za to, że - według zdania germanistki - moje portfolio to "repetytorium, a to nie ma być repetytorium, tylko kompendium wiedzy!". Tak, to nadal jest repetytorium, a nie kompendium wiedzy. A za to ma być trzydzieści punktów o.O

Boję się tego egzaminu. Przeżyłem już jeden egzamin ustny. Na konkursie z języka niemieckiego. Wiłem się i kręciłem na tym krześle w mojej efektownej jak twór nieboży marynarce i cÓdownych przykrótkich spodniach do kompletu (właściwie bardziej odpowiednio byłoby nazwać to kąpletem), jąkając się i spoglądając lękliwie na trojga członków komisji. No cóż... komisja świetnie się bawiła. Byli wręcz ucieszeni moją wypowiedzią. Miny im zrzedły, kiedy przeszedłem do historyjki skleconej na poczekaniu na podstawie czterech obrazków. Było to rozkoszne lovestory. Zaczynało się ono tak, że pewnego dnia zapracowana pani prawnik poszła do teatru, gdzie oglądała przedstawienie, w którym chodziło o to (zawarłem historię w historii - błąd, droga na skróty), że papuga zakochała się w kocie (z wzajemnością). Tej pani to przedstawienie się niezwykle (!) podobało. Lecz nagle... za kulisami miał miejsce (tak, wiem, językoznawcy nie lubią tego wyrażenia :P) wybuch i wszystko zaczęło płonąć. Wszystko, czyli scena i sektor dla widowni. I ta pani bardzo się przestraszyła, a tak w ogóle to nie zaczyna się zdania od "i", a interpunkcja jest bebe i zemdlała. Pani, nie interpunkcja. I ona by spłonęła (pani, nie interpunkcja), ale wyratował ją z ognia ten pan, który był treserem papugi i kota. I oni się w sobie zakochali. Ta pani i ten pan, bo papuga i kot byli już zakochani. I się pobrali i zamieszkali w wielkim domu. Wraz z papugą i kotem. Ale ich szczęście nie trwało długo, bowiem pewnego feralnego dnia kot zginął pod kołami samochodu, a papuga umarła z rozpaczy. A ta pani i ten pan zaczęli się kłócić. I się rozwiedli i żyli długo i szczęśliwie.

Tak to w skrócie wyglądało.

Należy nadmienić, iż zając (nie przemogę się) zakończył swą historię uroczym zdaniem: "Und dann haben sich die Frau und der Mann schneiden lassen"**. W tym momencie członkowie komisji zrobili oczy jak denka od butelek. Zając poniewczasie zauważył swój błąd i, podczas gdy komisja zbierała szczęki z okolic Chin, wyjąkał kilka słów usprawiedliwienia, jednocześnie krztusząc się ze śmiechu.
Ahm...

Złe wspomnienia powracają. Chyba z wrażenia skończę. W końcu muszę coś zrobić z tym portfolio. Dziękuję za uwagę, danke fir ire ałfmerkzamkajt, jakby to powiedziała moja koleżanka z klasy, o której nie będę opowiadał, bo obiecałem sobie, że już nie będę jej obgadywał.
No dobrze, i tak ją obgaduję w każdej wolnej chwili, ale co tam.

P.S. Mam dziwne wrażenie, że trochę zszedłem z tematu Wikisłownika. Ekhm.

*Ciepie mi -> nie kontroluję tego, co piszę, co może być wynikiem słuchanej piosenki, rozmowy na gadu-gadu i/lub wypicia kawy.
**Zdanie miało oznaczać "Pani i pan się rozwiedli". Rozwieść się to po niemiecku "sich scheiden lassen". A zając powiedział "schneiden lassen". W rezultacie wyszło na to, że oni się nie rozwiedli, tylko... dali się pociąć.

Wolno działa

2007-05-22T15:58:00.000+02:00

Aż muszę się wyżalić, że Wikisłownik chodzi mi bardzo wolno. Utrudnia mi to edytowanie. Nie wiem co się stało. Wikipedia chodzi normalnie, inne strony też. A Wikisłownik muli. Mój smutek jest tym większy, że to chyba tylko mi tak wolno chodzi...

Nowy image

2007-05-22T01:07:00.000+02:00

Nowy wygląd bloga bardzo mi się podoba. A Tsca sie nie podoba :P

Statystyki

2007-05-21T22:42:00.000+02:00

Statystyki to świetny pomysł. Nie wiedziałem, że jest taki ruch. Wikisłownik się rozkręca. Ładnie :)

Próba mikrofonu...

2007-05-21T22:35:00.000+02:00

Próba mikrofonu...

Ogłaszam(y) otwarcie bloga Wikisłownika! :) W założeniu ma to być miejsce, w którym edytorzy projektu będą się, dzielić pomysłami, radościami i frustracjami związanymi z tworzeniem Najlepszego Słownika w sieci. A jak wyjdzie? Zobaczymy :)

Jednocześnie z blogiem dostaliśmy jeszcze jedną zabawkę: podgląd, czego ludzie u nas szukają. Dobrze wiedzieć, że serwis jest odwiedzany i że praca ma sens. Mniej dobrze, że najczęściej odwiedzanym hasłem jest ch.. ;)

Blog nie będzie jedynym kanałem promocji słownika. :) 25 maja na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie na odbędzie się konferencja językoznawcza Nowe zjawiska w języku, tekście i komunikacji, podczas której przedstawiony będzie nasz projekt; może po tej prezentacji do pracy włączy się więcej osób? Oby! Napiszę potem więcej o tym wykładzie.