Wikisłownik i esperanto

Dzisiaj liczba haseł w esperanto na polskim Wikisłowniku przekroczyła 5000. Pięciotysięczne to Bjalistoko, a hasło nr 5001 — Universala Kongreso. Wszystko to z okazji rozpoczynającego się właśnie Światowego Kongresu Esperanto, który w tym roku odbywa się w Białymstoku.
Esperanto na Wikisłowniku wciąż się rozwija, ale przy okazji warto zrobić pewne podsumowanie tego co już jest.
Oto kilka informacji na temat esperanta na Wikisłowniku:

• Obecnie esperanto na polskojęzycznym Wikisłowniku zajmuje 11. miejsce jeśli chodzi o liczbę haseł (na ponad 200 obecnych tam języków).
  
• Hasła te to opisy słów, morfemów (rdzeni, przedrostków i przyrostków) oraz przysłów.
  
• Istnieje też kilka słowników tematycznych, m.in. fałszywi przyjaciele, kolory oraz indeksy dotyczące państw i zwierząt.

Tyle suchych faktów. Ważniejsze jest to dlaczego Wikisłownik jest wyjątkowy jeśli chodzi chodzi o esperanto:

• Prawdopodobnie jest to jedyny polskojęzyczny słownik esperanta zawierający indeks a tergo, czyli taki, w którym o kolejności decyduje najpierw ostatnia litera, potem przedostatnia itd. W esperanto jest to bardzo przydatne narzędzie ze względu na schematyczność tego języka. W ten sposób razem zgrupowane są wszystkie rzeczowniki (końcówka -o), przymiotniki (końcówka -a) lub czasowniki (końcówka -i). Co więcej, obok siebie leżą np. określenia narzędzi (końcówka -ilo) lub zawodów (końcówka -isto).
• Hasła to nie tylko same definicje, ale też ilustracje, przykłady użycia, nagrania wymowy, synonimy, antonimy, spis przysłów, w których występuje dane słowo itp.
• Opisy słów linkują do wszystkich morfemów, które zawiera dane słowo. I w drugą stronę — w opisach morfemów podane są słowa pochodne.

I jeszcze jedna ciekawostka — polski Wikisłownik jest z zasady pisany po polsku. Ale jeśli ustawi się w preferencjach użytkowanika język interface'u na esperanto, to nie tylko sam interface będzie esperanckojęzyczny, ale i duże fragmenty opisu danego słowa. Bowiem od niedawna standardowe elementy haseł są przetłumaczone na kilka języków, wśród których jest i esperanto. A zatem w takim przypadku zamiast „przykłady” zobaczymy „ekzemploj”, a zamiast „etymologia” — „etimo”.
Obecna liczba haseł o słowach i wyrażeniach esperanckich to nie jest zasługa jednej osoby, a większej grupy edytorów. Bardzo dużo haseł zostało wprowadzonych przez boty a następnie są one ręcznie weryfikowane przez użytkowników. Tak odbył się na przykład import z Universala Vortaro. Esperantyści, którzy napracowali się przy tych 5000 haseł to oprócz botów i ich operatorów m.in. Phoenix84, Kasiajulka, Tarnoob, ja i wielu niezalogowanych użytkowników. Ja niestety nie mogę uczestniczyć w tegorocznym kongresie, ale być może ktoś z pozostałych wikisłownikowców się tam pojawi...

Słowa zdecentralizowane

Wyobraźcie sobie rzecz, która jest znana w całej Polsce, ale w każdym regionie nazywana. I nie ma jednej, ogólnopolskiej nazwy. Pewnym zaskoczeniem było dla mnie odkrycie takich tworów przy okazji uzupełniania regionalizmów na Wikisłowniku.
A chyba najbardziej zdecentralizowany leksykalnie przedmiot wygląda tak



W Łodzi jest to angielka, w Krakowie - weka, w Poznaniu - kawiorek lub kawiorka, w Katowicach - francuz, w Białymstoku - baton, a w Warszawie - bułka paryska lub wrocławska. A jak to nazwać w języku zrozumiałym dla wszystkich Polaków? Długa bułka pszenna? A wydawałoby się, że polski to taki jednolity, scentralizowany język...

Jakich języków nie ma na Wikisłowniku?

Obecnie polski Wikisłownik zawiera 202 języki. Porównując to do kilku tysięcy znanych języków wygląda to na kroplę w morzu. Jakich języków brakuje? Większości naturalnych, np. telugu i wielu sztucznych, np. toki pona, czy quenya.

Wydawałoby się, że brakujące języki są mało popularne, więc mała strata, że ich nie ma. Guzik prawda. W telugu mówi 76 milionów osób. Dla porównania po polsku około 50 milionów. Tyle tylko, że część wspólna zbiorów osób mówiących po polsku i w telugu jest widać zbyt mała, żeby ten język pojawił się na naszym Wikisłowniku. A szkoda.

No właśnie. Języki, których brakuje, są w Polsce mało popularne. Bo kogo zainteresuje telugu, oprócz części imigrantów z Indii i fanów tollywoodu? Kto będzie chciał zagłębiać się w quenyi z wyjątkiem bardzo głębokich tolkienomaniaków?

Ale to co przed chwilą napisałam nie dotyczy wszystkich brakujących. Nie ma na Wikisłowniku całej grupy bardzo ważnych języków i to popularnych wśród Polaków. Chodzi mi to o języki migowe. A w szczególności o Polski Język Migowy. Chyba nie muszę tłumaczyć jak ważny w Polsce jest to język.

Tyle tylko, że PJM ma kilka cech, które utrudniają jego usłownikowanie. Po pierwsze nie jest liniowy, po drugie nie ma alfabetycznego zapisu (a nawet w ogóle zapisu). O ile to pierwsze nie powinno być dużą przeszkodą, to to drugie prowadzi do kolejnych problemów. Największy z nich to brak możliwości nazywania stron w tym języku. Wydaje mi się, że można by to rozwiązać tylko poprzez nazywanie stron polskimi odpowiednikami znaczeń, co zabiera dużą część funkcjonalności słownika. Nie da się wtedy zrobić słownika migowo-polskiego a tylko polsko-migowy. Z drugiej strony świetnie by się w tym przypadku sprawdziła „multimedialność” Wikisłownika. Filmiki z nagraniami „wymowy”, itp.

Marzy mi się Wikisłownik zawierający wszystkie wymienione w tym poście języki. Primo, chciałabym móc łatwo sprawdzić jak coś pokazać głuchoniememu. Secundo, lubię zarówno Tolkiena jak i Tollywood.